CASR kapsamında altı uzay izleme firmasına sözleşme

ABD Uzay Kuvvetleri, ticari şirketlerin kriz dönemlerinde askeri uzay operasyonlarını desteklemesini öngören Commercial Augmentation Space Reserve (CASR) girişimi kapsamında altı uzay izleme firmasına toplam 1,37 milyon dolar değerinde kısa vadeli sözleşme verdi. Space Systems Command (SSC) tarafından duyurulan anlaşmalar, ticari uzay hizmetlerine yönelik askeri talebi ve CASR kapsamındaki tedarik süreçlerini sınamak amacıyla General Services Administration sözleşme çerçevesi üzerinden imzalandı.

Sözleşme verilen şirketler Avustralya merkezli EOS Space Systems, Kanada merkezli NorthStar Earth and Space, InTrack Radar, ExoAnalytic’i bünyesine katan Anduril, Slingshot Aerospace ve LeoLabs oldu. Anlaşmaların, Joint Commercial Operations hücresinin ticari veri ve hizmet alımlarında kullandığı mekanizma üzerinden yapıldığı bildirildi.

CASR, ABD Ulaştırma Komutanlığı tarafından yürütülen Civil Reserve Air Fleet modelinin uzay alanındaki karşılığı olarak tasarlanıyor. Girişimle, ticari uzay şirketlerinin savaş veya kriz dönemlerinde uydu kaynaklı kabiliyetlerin sağlanmasına destek vermek üzere hizmetlerini artırabilmesi hedefleniyor.

Yeni sözleşmelerin süresi açıklanmadı. Ancak benzer Joint Commercial Operations sözleşmelerinin genellikle altı ayı aşmadığı belirtiliyor. Anlaşmalar, Mart 2025’te dört ismi açıklanmayan şirkete verilen toplam 1,1 milyon dolarlık ve üç ay süreli pilot sözleşmelerin ardından geldi. Önceki pilot çalışmalar, operasyonel veri sağlamaktan çok sözleşme süreçleri ile CASR çerçeve anlaşmasının test edilmesine odaklanmıştı.

Commercial Space Office Başkanı Albay Tim Tremillo, 19-22 Ekim tarihlerinde Los Angeles’ta düzenlenen Space Industry Days konferansı sırasında, ilk operasyonel sözleşmelerin uzay durumsal farkındalığı verilerine kısa vadeli katkı sağlamasının ve askeri talebin ölçülmesinin amaçlandığını belirtti. Tremillo ayrıca CASR programının daha fazla şirketi ve görev alanını kapsayacak şekilde genişlemesini beklediğini ifade etti.

Ancak sözleşmelerin düşük mali değeri ve kısa süresi, şirketlerin kriz dönemlerinde kullanılabilecek kapasiteyi önceden oluşturma motivasyonuna ilişkin soru işaretleri doğuruyor. Center for Strategic and International Studies bünyesindeki Aerospace Security Project’in direktör yardımcısı Clayton Swope, şirketlerin kullanılmadan bekletilecek altyapı ve kapasite için ödeme almaması halinde ölçeklenebilir kabiliyet geliştirmelerinin zorlaşacağını söyledi.

CASR’ın genişlemesinin önündeki başlıca konular arasında hukuki ve mali düzenlemeler bulunuyor. Bunlardan ilki, ABD hükümetinin bir çatışma sırasında CASR ortağının diğer müşterilerine sunduğu hizmetleri durdurma yetkisine sahip olup olmayacağıyla ilgili. “Shutter control” olarak anılan bu yetkinin kullanılması halinde şirketler mevcut müşterileriyle sözleşme ihlali yaşama ve özellikle yabancı hükümetleri müşteri olarak kaybetme riski taşıyor.

Diğer konu ise çatışma sırasında uyduları hasar gören veya imha edilen ticari şirketlerin mali kayıplarına Pentagon tarafından tazminat güvencesi verilip verilmeyeceği. Commercial Space Office, CASR’a katılımı teşvik etmek açısından önem taşıyan bu başlıklara ilişkin sözleşme düzenlemelerini henüz tamamlamış değil.