Avrupa Parlamentosu, Romanya ve Bulgaristan açıklarında ticari gemileri hedef alan saldırıların ardından Karadeniz’de deniz taşımacılığını korumaya yönelik olası bir Avrupa Birliği operasyonunun değerlendirilmesini istedi. 22 Ekim 2026’da kabul edilen karar 432 oyla geçerken 52 milletvekili karşı çıktı, 88 milletvekili çekimser kaldı.
Kararda, AB üyesi ülkelerin ticari gemilerin güvenliği için bir deniz misyonu oluşturma seçeneğini ele alması ve NATO’nun tamamlayıcı bir bölgesel girişimi incelemesi çağrısı yapıldı. Geçici olarak “Black Sea Sentry” adı verilen girişimin yanı sıra insansız hava araçlarının erken tespiti, Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi’nin geliştirilmesi ve Romanya ile Bulgaristan’a ilave savunma desteği sağlanması önerildi.
Gelişmeler, 23 Ekim’de Komorlar bayraklı Khoryv adlı yük gemisinin Romanya’nın Köstence Limanı’na yaklaşık 13 deniz mili mesafede bir insansız hava aracının saldırısına uğramasıyla daha da ağırlaştı. Yangın çıkan ve batan gemide bir denizci hayatını kaybetti, üç denizci kayboldu, dokuz mürettebat kurtarıldı. Gemide Ukraynalı ve Azerbaycanlı toplam 13 denizci bulunuyordu.
Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan saldırıdan Rusya’yı sorumlu tuttu. Khoryv olayından önce ekim ayında ticari gemilere yönelik en az yedi saldırı daha gerçekleşmişti. Saldırılarla bağlantılı olarak yaklaşık 30 denizcinin öldüğü veya kaybolduğu bildirildi; doğrulanmış ölüm sayısı ise daha düşük kaldı.
Karadeniz’deki tırmanış 5 Ekim’de, Türkiye’ye ait Royad Mammadov adlı ve Saint Kitts ve Nevis bayraklı tahıl gemisinin Romanya’nın münhasır ekonomik bölgesinde batmasıyla başladı. İzmail’den İtalya’nın Ravenna Limanı’na mısır taşıyan gemide iki denizci öldü, 11 denizci kurtarıldı. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy batıştan Rus insansız hava araçlarını sorumlu tuttu; Romanya makamları başlangıçta sorumluluğu belirleyemedi.
6 Ekim’de Bulgaristan’ın Byala kıyı kasabasının yaklaşık 70 deniz mili doğusunda iki ticari gemi saldırıya uğradı. Togo bayraklı Alfa Watan ağır hasar alarak battı, Palau bayraklı Able ise alev aldı. Able gemisindeki 18 denizcinin tamamı kurtarılırken Alfa Watan’ın mürettebatından haber alınamadı.
13 Ekim’de Şabla yakınlarında HS Dignity’nin batması sonucu 11 denizci kayboldu. Byala yakınlarında Chelsea-3 gemisi de saldırıya uğradı ve 15 mürettebatı tahliye edildi. Yara J ile Wine Trader adlı iki kimyasal tankerin Sulina Kanalı yakınlarında hedef alınması, Ukrayna’yı uluslararası pazarlara bağlayan deniz koridorlarının savunmasızlığını ortaya koydu.
Romanya, hava sahasına giren insansız hava araçlarına karşı gözetleme faaliyetlerini artırdı ve doğrudan askerî müdahaleye izin verdi. 17 Ekim’de Borcea Hava Üssü’nden kaldırılan iki Rumen F-16 savaş uçağı, radarların Yılan Adası yönünden yaklaşan hava hedeflerini tespit etmesinin ardından Romanya kara suları üzerinde iki düşman insansız hava aracını önledi ve imha etti.
Romanya Millî Savunma Bakanlığı, jet motorlu Geran sınıfı taarruz uçakları olarak tanımlanan araçların ülke hava sahasına girdiğini ve Sulina’nın güneydoğusu ile doğusunda imha edildiğini açıkladı. Önceki hafta radarlar, Romanya sınırı yakınında dört hava sahası ihlali de dahil olmak üzere sekiz ayrı hava hedefi olayını tespit etti. 14 Ekim’de NATO hava polisliği görevi kapsamında bölgede bulunan İspanyol F-18 uçakları da Romanya hava sahasına yaklaşan insansız hava araçları nedeniyle havalandı.
Bulgaristan, saldırıların sorumluluğu konusunda daha temkinli bir tutum aldı. Başbakan Rumen Radev olayların ciddiyetini kabul ederken hükümet, kesin sonuca varılmadan önce insansız hava araçlarının kaynağının soruşturmayla belirlenmesi gerektiğini bildirdi. Sofya yönetimi buna karşın deniz gözetlemesini güçlendirdi, kurtarma kaynaklarını görevlendirdi ve Avrupa ile NATO ortaklarından yardım istedi.
Avrupa Parlamentosu kararında, AB’nin SAFE savunma finansmanı aracından yararlanılarak bölgesel kabiliyetlerin desteklenmesi de önerildi. Planlanan merkezin istihbarat paylaşımı, deniz gözetlemesi ve kritik altyapının korunmasına katkı sağlaması bekleniyor. Romanya ve Bulgaristan, deniz tehditlerine ilişkin farkındalığı artırmak için AB’den uydu görüntüsü talep etti; Avrupa Deniz Güvenliği Ajansı da ek destek sundu.
Karar, tek başına bir AB deniz operasyonunu başlatmıyor. Böyle bir görev için operasyonun yetkileri, kaynakları ve angajman kuralları konusunda AB hükümetlerinin anlaşması gerekiyor. NATO ise devriye uçakları, radar sistemleri ve insansız platformlar dahil olmak üzere ilave deniz gözetleme ve savunma tedbirlerini inceliyor.
Romanya, Bulgaristan ve Türkiye temmuz ayında ortak mayın karşı tedbirleri görev grubunun sorumluluklarını kritik su altı altyapısının korunmasını da kapsayacak şekilde genişletme konusunda anlaşmıştı. Ancak ticari gemilerin hava ve deniz insansız araçlarına karşı korunması daha geniş kabiliyetler gerektiriyor. Karadeniz’deki olası kalıcı deniz güvenliği faaliyetleri, savaş gemilerinin Türk Boğazları’ndan geçişini düzenleyen 1936 Montrö Sözleşmesi’nin hükümlerine tabi olacak.
Avrupa Parlamentosu ayrıca güvenli geçiş çağrısını yineleyerek tarım ürünleri taşıyan gemilerin korunmasını gündeme aldı. Karadeniz ve Tuna güzergâhlarındaki saldırılar, Ukrayna’nın tarım ihracat koridorlarını ve bölgedeki ticari deniz taşımacılığını tehdit ediyor.
Bu Konularda Daha Fazla Haber
Haber akışını destekleyen ilgili içerik bağlantıları aşağıda listelenmiştir.
