Çin’in KJ-3000 havadan erken ihbar ve komuta kontrol uçağı programında ilerleme işareti olarak değerlendirilen yeni uydu görüntüleri ortaya çıktı. 5 Ekim tarihli görüntülerde üç uçak Xi’an Aircraft Company’nin Xi’an-Yanliang tesisinde, bir uçak ise yakındaki China Flight Test Establishment sahasında görüldü.
Vantor tarafından sağlanan görüntüleri inceleyen Mitchell Institute for Aerospace Studies uzmanı J. Michael Dahm, aynı anda dört uçağın bulunmasının KJ-3000’in seri üretime geçmiş olabileceğine işaret ettiğini belirtti. Çin askeri havacılığı analisti Andreas Rupprecht ise daha temkinli bir değerlendirmeyle seri üretim ya da düşük oranlı ilk üretimin başlamış olabileceğini, ancak daha önce tespit edilen dört prototipin aynı dönemde tesiste bulunmasının da mümkün olduğunu söyledi.
Rupprecht, China Flight Test Establishment bölümünde görülen uçağın bir prototip olduğunu değerlendirdi. Bu nedenle 5 Ekim görüntüleri, KJ-3000 programında seri üretimin kesin olarak başladığını doğrulamıyor.
KJ-3000, KJ-20 adıyla da anılıyor ve Çin yapımı motorlarla donatılan geliştirilmiş Y-20B nakliye uçağı temelinde geliştiriliyor. Uçağın arka gövdesinin üst kısmında büyük dairesel bir radom, ön gövdede ise anten dizisi bulunuyor. Kokpitin üzerinde havada yakıt ikmal probu yer alırken, kuyruk dikmesinin tabanındaki belirgin hava girişinin gelişmiş elektronik sistemlerin soğutulmasına hizmet ettiği değerlendiriliyor.
Uçağın ilk düşük kaliteli fotoğrafları Aralık 2024’te yayıldı. Mayıs 2025’te daha ayrıntılı görüntüleri ortaya çıkan ve ilk örnek olduğu değerlendirilen 7821 seri numaralı uçak, Çin’deki yeri açıklanmayan bir havaalanında astar boyasıyla görülmüştü. Xi’an tesisindeki uçaklar ise farklı bir görünüme sahip.
KJ-3000’in, Çin’in mevcut büyük jet motorlu havadan erken ihbar ve kontrol filosundaki sınırlamaları azaltması bekleniyor. Çin bugüne kadar yalnızca dört KJ-2000 Mainring uçağı tamamladı. Rus yapımı Ilyushin Il-76MD nakliye uçağına dayanan KJ-2000 programı, uygun gövde sayısının sınırlı olması, Rus tedarik zincirlerine bağımlılık ve yaşlanan uçak filosu nedeniyle kısıtlandı.
Y-20 tabanlı yerli bir platform, daha büyük bir havadan erken ihbar ve kontrol filosunun sürdürülebilir biçimde oluşturulmasına, yükseltmelerin yapılmasına ve ileride ihracat seçeneklerinin değerlendirilmesine imkân sağlayabilir. Büyük gövdenin, Çin’in turboprop motorlu havadan erken ihbar uçaklarına kıyasla daha yüksek hız, menzil ve havada kalış süresi sunması bekleniyor.
KJ-3000’in daha yüksek irtifada görev yapabilmesi, radarın özellikle alçak irtifalı uçak ve füzeleri tespit edip takip etmesinde avantaj sağlayabilir. Havada yakıt ikmal probu da menzili ve görev bölgesinde kalış süresini artırabilir. Bununla birlikte uçağın kesin operasyonel kabiliyetleri henüz netleşmiş değil.
KJ-3000’in ana radarının yapılandırması da doğrulanmış değil. Çin’in KJ-2000 ve daha küçük KJ-500 uçaklarında, 360 derecelik kapsama sağlamak için üç aktif elektronik taramalı dizi anteni içeren sabit radomlar kullanılıyor. Yeni uçağın aynı yaklaşımı benimseyip benimsemediği ise bilinmiyor.
Uçağın büyük radarına ek olarak istihbarat, gözetleme ve keşif sistemleri taşıması bekleniyor. Haberleşme donanımı, Çin kuvvetleri için geniş Hint-Pasifik sahasında bir ağ bağlantı merkezi işlevi görebilir. Bu kabiliyetler, insanlı ve insansız muharip uçakların koordinasyonuna, hedef bilgilerinin paylaşılmasına ve entegre hava savunma ağlarının menzilinin genişletilmesine katkı sağlayabilir.
KJ-3000, Çin’in havadan erken ihbar ve kontrol filosunu genişletme çabasının bir parçası olarak görülüyor. Çin Halk Kurtuluş Ordusu, KJ-3000’in yanı sıra dört turboprop motorlu Y-9 nakliye ailesini temel alan daha küçük platformları da kullanıyor ve geliştiriyor. Bu uçaklar arasında hızlı şekilde üretilip teslim edilen KJ-500 ile radarın yanı sıra elektro-optik ve kızılötesi sensörleri birleştirdiğine inanılan KJ-700 bulunuyor.
Daha küçük turboprop uçaklar, dağınık ve altyapısı sınırlı havaalanlarından görev yapabilmeleri sayesinde farklı avantajlar sunuyor. Bu platformlar Çin’in ada karakollarında ve stratejik öneme sahip Tayvan Boğazı çevresinde de görülüyor.
ABD Savunma Bakanlığı, Çin’in havadan erken ihbar ve kontrol filosunun artan önemine ilişkin değerlendirmelerinde KJ-3000’e de yer verdi. Bakanlığın Çin’in askeri gelişmelerine ilişkin son yıllık raporunda, KJ-3000’in uçak, gemi ve diğer araçları izlemek üzere kullanılacağı; dijital radar, karıştırmaya dayanıklılık, pasif tespit ve hedef tanımlama kabiliyetlerine sahip olmasının beklendiği belirtildi.
Havadan radar ve komuta kontrol uçakları, Çin’in J-20 gibi gelişmiş muharip uçakları için kuvvet çarpanı işlevi görebiliyor. Bu platformlar veri paylaşımını kolaylaştırırken bazı durumlarda savaş uçaklarının kendi radarlarını açmadan hedeflere angaje olmasına yardımcı olabiliyor.
Çin’in daha büyük ve kabiliyetli bir havadan erken ihbar ve kontrol filosu oluşturması, hava sahasının savunulmasının yanı sıra Hint-Pasifik genelinde askeri güç aktarımını da destekleyebilir. Bu uçaklar Tayvan ve Güney Çin Denizi çevresindeki operasyonların koordinasyonunda, deniz yaklaşımlarının izlenmesinde ve ana karadan daha uzaktaki muharebe faaliyetlerinde kullanılabilir.
5 Ekim tarihli görüntüler seri üretimin başladığını kanıtlamıyor. Yeni gövdelerin ortaya çıkması, üretim tesislerindeki faaliyetlerin artması veya uçakların yeni operasyonel işaretlemelerle görülmesi, programın hangi aşamada olduğunu daha net gösterebilir.
Bu Konularda Daha Fazla Haber
Haber akışını destekleyen ilgili içerik bağlantıları aşağıda listelenmiştir.
