Ryanair CEO’su Michael O’Leary, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı krizinin Avrupa havacılığında yakıt maliyetini ve tedarik güvenliğini tehdit ettiğini açıkladı. Artan petrol fiyatları, bazı düşük maliyetli havayolları için iflas riskini gündeme taşıyor.
Hürmüz Boğazı krizi, yükselen petrol fiyatları ve tedarik belirsizliği Avrupa düşük maliyetli havayolu modelini sarsıyor
Düşük maliyetli havayolu şirketinin CEO’suna göre, yalnızca artan yakıt maliyetleri için şimdiden fazladan 50 milyon dolar harcandı. Avrupa’nın Mayıs ayına kadar jet yakıtı sorunu yok, sonrasında ise belirsizlik var.
“Savaş sadece Nisan ayında bize yakıt için fazladan 50 milyon dolara mal oldu. Eğer devam eder ve fiyat varil başına 150 dolar seviyesinde kalırsa, bir yıl içinde bu rakam 600 milyon dolara çıkabilir.” İran’daki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından Ryanair grubunun CEO’su Michael O’Leary, 647 uçaklık filosu için yaz aylarında yeterli yakıt olup olmayacağını öğrenmek amacıyla gününü petrol şirketleriyle telefon görüşmeleri yaparak geçiriyor.
“Kimse ne olacağını bilmiyor. Şu an net görünen şey, eğer savaş Nisan sonu ya da Mayıs başında biterse yaz boyunca yakıt tedarikinde sorun olmayacağı, ancak devam ederse durumun belirsiz olduğu,” dedi CEO gazetecilere konuşurken.
Bazı şirketler iflas edebilir
Şirket şu anda nispeten rahat çünkü yakıtının %80’i çatışma öncesinde varil başına 67 dolardan sabitlendi ve bu koruma Mart 2027’ye kadar devam ediyor. Stratejik olduğu kanıtlanan bu tercih yine de yeterli değil. Çünkü açık piyasadan alınan %20’lik kısım, savaş öncesi Şubat ayında 74 dolar civarındayken, sonraki aylarda iki katından fazla artarak 150 dolara çıktı.
Bu seviyeler bazı operatörler için sürdürülemez ve bazıları ayakta kalamayabilir. O’Leary isim de veriyor: “Petrol bu seviyelerde kalırsa, Ekim ya da Kasım ayında Wizz Air (bana dava açmak istiyor ama buna zamanı yetmeyecek) ve Air Baltic gibi iki ya da üç Avrupa havayolu iflas edebilir. Bu bizim işimiz için iyi olur,” çünkü rakipler azalır.
Savaş rüzgarlarına rağmen düşük maliyetli havayolu büyümeye devam ediyor. 2026 için 216 milyon yolcu, 2027 için ise 222–223 milyon yolcu hedefleri doğrulanmış durumda. “Bu yıl işler patlıyordu, her şey harika gidiyordu. Sonra Trump Mart ortasında İran’a saldırmaya karar verdi ve dünyayı altüst etti. Ne olacağını mı bilmek istiyorsunuz? Cevap şu: hiçbir fikrimiz yok.”
Bu belirsizlik ortamında şirket finansal beklentilerini güncellemekten kaçınıyor: “Bunu nasıl yapacağımı bilmiyorum, geleceği tahmin edemem. Hisse fiyatımız Trump İran’ı bombalamaya başladığından beri 32 eurodan 25 euroya düştü. Bu, piyasanın kârlarımızda düşüş beklediği anlamına geliyor (2026 için analistler 2,2 milyar euro tahmin ediyor), ancak şu anda tahmin yapmak imkânsız çünkü Haziran’daki yakıt fiyatlarını bile öngöremiyoruz, kışı söylemek bile mümkün değil.”
Haziran’dan itibaren tedarik ve iptal riski
Düşük maliyetli havayolunun planlarını bozan sadece jet yakıtı fiyatlarının artışı değil, aynı zamanda bulunabilirliği. Çünkü Hürmüz’den yakıt gelmezse her şey durur. O’Leary şöyle diyor: “Şu an petrol şirketleri Mayıs için tedarik riski olmadığını söylüyor, ancak Haziran için emin değiliz. Orta Doğu’daki savaş sürdükçe ve Trump bu durumu kötü yönetmeye devam ettikçe yakıt fiyatları yüksek kalacaktır. Savaş Nisan veya Mayıs başında biterse uçuş iptali riski yok, ancak yakıt olmadığı için uçuş iptal edilirse yapılabilecek fazla bir şey yok. İnsanlar beklemede, ben rezervasyon yapılmasını öneririm çünkü geç kalınabilir. Yakıt tedarikimizin %10–20’si risk altında ama kimse kesin bilmiyor. Savaş yarın bitse bile normale dönmek en az üç-dört ay sürecek ve yakıt fiyatı belki Eylül’de varil başına 100 doların altına iner. Ama bu sadece bir tahmin.”
En büyük risk Birleşik Krallık için çünkü yakıtını Kuveyt’ten alıyor. Diğer Avrupa ülkeleri için ise Mayıs ve muhtemelen Haziran’da kıtlık beklenmiyor; çünkü Norveç, Batı Afrika, ABD ve Rusya’dan tedarik sağlıyorlar, ancak bu da kesin değil.
Şu an için çözüm yok; tek öneri “Avrupa Komisyonu’nun ETS’yi düşürmesi. Geri kalan her şey zaman kaybı. AB komiserleri işe yaramaz, şu anda uçaklarda el bagajını tartışıyorlar. Bu yüzden diyorum ki hızlanın, ETS’yi kaldırın ya da en azından azaltın. Ama Komisyonda siyasetçiler ve bürokratlar var ve zaman harcamayı seviyorlar.”
Havalimanı vergileri sorunu ve Fiumicino ile Ciampino örneği
O’Leary’ye göre sorun sadece savaş değil: “Havalimanı vergileri daha kötü çünkü savaşlar genelde hızlı biter, ama havalimanı vergileri saçma vergilerdir. Hiçbir hükümet bir vergiyi düşürmek için iyi bir sebep bulmaz. Bu da İtalya için bir sorun.”
Roma’daki Fiumicino ve Ciampino havalimanlarında vergilerin 2028’e kadar sırasıyla %14 ve %50 artmasının beklendiğini belirtiyor: “Daha fazla yatırım yapabiliriz ama çok pahalılar.” Ayrıca bilet fiyatlarını etkileyen biniş belediye ek vergisinin kaldırılmasını savunuyor: Calabria, Friuli Venezia Giulia, Abruzzo, Trapani, Rimini, Forlì ve Parma gibi yerlerde bu vergi kaldırıldığında “trafik çift haneli oranlarda arttı. Tamamen kaldırılırsa İtalya’ya 4 milyar dolara kadar yatırım yapabiliriz.”
Şirket, 2026’da 69 milyon yolcu ile İtalya’da trafik açısından birinci olduğunu ve bunun Covid öncesine göre %68 artış anlamına geldiğini hatırlatıyor. Bugüne kadar 20 operasyonel üste konuşlu 111 uçak için 11 milyar dolar yatırım yapıldı; 32 havalimanı, 800’den fazla rota ve dolaylı etkiler dahil 55 bin istihdam sağlandı. O’Leary ayrıca Ita Airways ve Lufthansa anlaşmasının İtalyan yolcuların aleyhine olacak şekilde iç hatları azalttığını düşünüyor.
“Lufthansa’nın Frankfurt ve Münih merkezlerine İtalya’dan besleme yapmaya devam edeceğini ve iyi iş çıkaracağını öngörüyorum, ancak ne iç hatlarda ne de uluslararası hatlarda büyüme olmayacak. Bu da Ryanair için fırsatlar yaratacak.”
“İyi haber şu ki 2028’den itibaren Trump artık olmayacak.”
Bozulan planlar, savaş riskleri ve yakıt krizi ortasında CEO, 2028’de sona erecek sözleşmesinin yenilenmesini ertelemek zorunda kaldı: “Son aşamadayız, yönetim kurulu ile sözleşmemi 2032’ye kadar uzatma konusunda prensipte anlaştık. Bunu daha sonra duyurmayı ve belki Eylül’de genel kurul onayını almayı umuyoruz. 2028’e kadar her şey olabilir ama tek iyi haber, o tarihten sonra Trump’ın artık Beyaz Saray’da olmayacak olması; umarım onun kadar zarar verebilecek biri gelmez.”
Wizz Air’in Ryanair CEO’su Michael O’Leary’nin sözlerine yanıtı:
“Michael O’Leary’nin Wizz Air’in finansal görünümüne ilişkin son yorumları tamamen asılsız ve gerçek dışıdır. Wizz Air sağlam bir finansal yapıya, güçlü likiditeye sahiptir ve uçaklarını 18 ay önceden finanse eder; leasing şirketleri ve diğer kredi verenler her fırsat için aktif şekilde rekabet etmektedir. Şirket net bir istikrara sahiptir. Wizz Air, hızlı yakıt fiyatı değişimlerine karşı sektörde en iyi korunmuş havayollarından biridir. Filomuzun %75’i halihazırda A320neo ailesinden oluşmakta olup, daha düşük yakıt tüketimi ve daha yüksek verimlilik sayesinde Avrupa’daki diğer havayollarına göre yapısal maliyet avantajı sağlamaktadır. Ayrıca Wizz Air, önde gelen kiralama şirketleri ve üreticilerle uzun süreli ilişkilerini sürdürmekte ve filo stratejisini kesintisiz şekilde uygulamaya devam etmektedir.”
2010 yılından bu yana havacılık sektöründe editörlük yapan Mevlüt Zor, sivil havacılıktan savunma sanayiine uzanan geniş bir perspektifte özel haberler, derinlemesine analizler ve sektörel değerlendirmeler üretmektedir. Uçuş güvenliği, filo stratejileri, havalimanı işletmeciliği ve küresel havacılık politikaları gibi kritik alanlarda uzmanlaşmış, sektördeki gelişmeleri veri odaklı ve yorum gücü yüksek içeriklerle okuyucularına aktarmaktadır..
İletişim | Twitter
