Boeing 777X’in İlk Teslimatı Öncesinde Beş Kritik Engel

Boeing 777X programı, ilk havayolu teslimatına yaklaşırken hâlâ önemli teknik, düzenleyici ve ticari aşamaları tamamlamayı bekliyor. Boeing ilk teslimat için 2027 hedefini korusa da GE Aerospace’in GE9X motorundaki çalışmalar, Federal Havacılık İdaresi (FAA) onayları, üretim standardındaki uçakların doğrulanması ve yıllar önce üretilen uçakların yeniden işlenmesi programın önündeki başlıca engeller arasında yer alıyor.

777-9’un hizmete girişinin başlangıçta 2020’de yapılması planlanmıştı. Gecikmeler Boeing’e milyarlarca dolarlık program gideri yüklerken, erken dönemde üretilen bazı uçakların mevcut sertifikasyon ve müşteri gerekliliklerine uyarlanması da ayrı bir çalışma alanı oluşturdu.

GE9X motorunda sertifikasyon çalışmaları sürüyor

777X için mevcut tek motor seçeneği olan GE9X’in içindeki orta sızdırmazlık elemanında dayanıklılık sorunu tespit edildi. GE Aerospace, sorunun kök nedenini belirledikten sonra parçayı yeniden tasarladı ve iyileştirilmiş motorların 2026’nın üçüncü çeyreğinde Boeing’e gönderilmeye başlandığı bildirildi.

Boeing Üst Yöneticisi Kelly Ortberg, bazı 777-9 sertifikasyon testlerinin 2027’ye sarkabileceği uyarısında bulundu. GE Aerospace Finans Direktörü Rahul Ghai ise sızdırmazlık sorununun 2027’de planlanan hizmete girişini geciktirmeyeceğinden emin olduklarını açıkladı. Bununla birlikte, yeniden tasarlanan parçanın üretim uçaklarında kullanılabilmesi için FAA onayı gerekiyor.

FAA onay sürecinde kalan aşamalar

777-9, FAA’in Type Inspection Authorization sürecinde ilerleme kaydetti. Boeing, 2026’nın ikinci çeyreğinde TIA 4B onayını aldı. Temmuz ayı itibarıyla test filosu 4.800’den fazla uçuş saatine ve yaklaşık 1.700 uçuşa ulaştı; planlanan sertifikasyon testlerinin yaklaşık yarısı tamamlandı.

Boeing, TIA 5 ile ETOPS odaklı yetkilendirmelerin henüz tamamlanmadığını belirtti. Uzun menzilli çift motorlu operasyonlarda gerekli olan ETOPS onayı, 777-9’un okyanuslar ve uzak bölgeler üzerindeki rotalarda kullanılabilmesi açısından kritik önem taşıyor. FAA Yöneticisi Bryan Bedford da 737 MAX 7 ve 737 MAX 10’un ardından 777X’in, umarız 2027’nin başlarında, sertifikasyon sırasına girmesini beklediğini söylemişti.

Üretim standardındaki uçakların kanıtlanması gerekiyor

Boeing, 2026’da test filosunda geliştirme uçaklarından üretim standardındaki uçaklara daha fazla ağırlık vermeye başladı. Bu uçakların yalnızca sertifikasyon gerekliliklerini değil, müşteriye teslim edilecek tam operasyonel konfigürasyonun güvenilirliğini de göstermesi gerekiyor.

Lufthansa için planlanan ilk 777-9, 7 Mayıs’ta Boeing’in Everett tesisinden üç saat 27 dakikalık ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Uçağın tam Lufthansa yolcu kabiniyle uçtuğu, kabin sistemleri ve bağlantı özelliklerine yönelik yer ve uçuş testlerinden geçeceği açıklandı. Ayrıca operasyonel kanıtlama, güvenilirlik faaliyetleri, bakım doğrulaması ve ETOPS testleri için gerekli çalışmaların tamamlanması gerekiyor.

Erken üretilen 777-9 uçakları yeniden işlenecek

Programdaki uzun gecikme, daha önce üretilen 777-9 uçaklarının doğrudan müşterilere teslim edilmesini engelliyor. Boeing, her uçak için montaj geçmişine ve eksik değişikliklere bağlı ayrı bir plan ve takvim oluşturuyor. Bu nedenle erken üretim uçakları tek tip bir değişiklik kampanyasıyla değil, uçak bazında yürütülen çalışmalarla nihai standarda getirilecek.

Boeing, 2019’da üretilen ilk 777-9 uçaklarından WH007’nin Emirates’e teslim edilmek üzere tamamlanması yerine söküldüğünü doğruladı. Uçağın sertifikasız durumdan nihai üretim standardına ve havayolunun gerekliliklerine uyarlanmasının maliyetinin, uçağın değerini aşacağı değerlendirildi.

Havayollarının erken üretim uçaklarını kabul etmesi bekleniyor

İlk üretilen uçakların teslimata dönüştürülmesi, Boeing’in yanı sıra müşterilerin kabul kararlarına da bağlı olacak. Uçakların güncel üretim standardına getirilmesi ve havayollarının operasyonel gerekliliklerini karşılaması, 777X envanterinin ticari teslimatlara dönüşmesinde belirleyici aşamalardan biri olacak.