EasyJet’te 500 uçuşu etkileyebilir: Grevde yolcu hakları ne olacak?

EasyJet’in Portekiz’de görev yapan kabin ekipleri, çalışma koşulları ve ücretlere ilişkin anlaşmazlık nedeniyle 2-6 Ekim 2026 ile 19-23 Aralık 2026 tarihleri arasında iki ayrı grev gerçekleştirecek. Portekiz Sivil Havacılık Uçuş Personeli Sendikası’na (SNPVAC) göre yalnızca ekim ayındaki grev döneminde yaklaşık 500 tarifeli uçuşun etkilenmesi bekleniyor. İş bırakma eyleminin Lizbon, Porto ve Faro operasyonlarında aksamalara yol açması öngörülüyor.

Basel EuroAirport’taki bazı EasyJet uçuşlarının da grevden etkilenmesi bekleniyor. Yaşanabilecek iptal ve uzun gecikmeler, özellikle seyahat tarihleri söz konusu dönemlere denk gelen yolcular açısından “Hangi haklara sahibim?” sorusunu yeniden gündeme getiriyor.

Uçuş iptal edilirse yolcu ne yapabilir?

Avrupa hava yolcu hakları düzenlemeleri kapsamında, uçuşu iptal edilen yolcular genel olarak bilet ücretinin iadesi ile alternatif ulaşım arasında seçim yapabiliyor.

Alternatif uçuş tercih edildiğinde gerekli düzenlemenin uçuşu gerçekleştiren havayolu tarafından yapılması gerekiyor. Yolcu, sunulan seçeneği tercih etmeyerek seyahatten vazgeçerse uygun koşullarda bilet ücretinin iadesini talep edebiliyor. İsviçre Federal Sivil Havacılık Dairesi (BAZL), AB 261/2004 kapsamındaki yolcu haklarının İsviçre’de de uygulandığını ve iptal durumunda yolcuların geri ödeme veya nihai varış noktasına alternatif ulaşım seçeneklerinden yararlanabileceğini belirtiyor.

Bilet iadesinin, ilgili koşullar karşılandığında yedi gün içinde yapılması gerekiyor.

Yiyecek, içecek ve otel hakkı da var

Uçuş iptali veya uzun gecikme halinde havayolunun yükümlülüğü yalnızca yeni uçuş bulmakla sınırlı değil.

Bekleme süresine bağlı olarak yolculara ücretsiz yiyecek ve içecek, iletişim imkânı ve gerektiğinde otel konaklaması ile otel-havalimanı arasındaki ulaşımın sağlanması gerekiyor.

Yolcunun bu hizmetleri havayolundan alamaması halinde yaptığı makul harcamalara ilişkin fiş ve faturaları saklaması önem taşıyor. BAZL, bu tür masrafların daha sonra havayolundan talep edilebileceğini belirtiyor.

Grevde tazminat alınabilir mi?

Grevlerde en fazla tartışılan konu, yolcuların 250, 400 veya 600 euroya kadar ulaşabilen standart tazminata hak kazanıp kazanmadığı.

Burada grevin kim tarafından yapıldığı önem taşıyor.

Avrupa Komisyonu’nun güncel yolcu hakları açıklamasına göre, havayolunun kendi personelinin ücret ve çalışma koşulları gibi taleplerle gerçekleştirdiği grevler genel olarak “olağanüstü durum” sayılmıyor. Bu nedenle şirket içi grev nedeniyle yaşanan iptal veya uzun gecikmelerde, diğer yasal şartlar da sağlanıyorsa havayolu otomatik olarak tazminat yükümlülüğünden kurtulmuyor.

Hava trafik kontrolörleri veya havalimanı çalışanları gibi havayolunun dışındaki personelin grevleri ise koşullara göre olağanüstü durum kabul edilebiliyor. Bu durumda şirketin tazminat ödemekten muaf olabilmesi için aksamanın olağanüstü durumla bağlantısını ve tüm makul önlemlere rağmen önlenemediğini göstermesi gerekiyor.

EasyJet’te planlanan eylem şirketin kendi kabin çalışanlarını kapsadığı için, AB yolcu hakları bakımından şirket içi grev değerlendirmesi özellikle önem taşıyor.

Tazminat tutarları ne kadar?

AB 261/2004 kapsamında şartların oluşması halinde standart tazminat tutarları uçuş mesafesine göre değişiyor:

Tazminat hakkı; iptalin ne zaman bildirildiği, alternatif uçuşun saatleri, uçuş mesafesi ve aksamanın nedeni gibi unsurlara göre değişebiliyor. Avrupa Komisyonu, iptalin planlanan kalkıştan 14 günden daha az süre önce bildirilmesi halinde, diğer koşullar da sağlanıyorsa tazminat hakkının doğabileceğini belirtiyor.

İsviçre’de grev tazminatında önemli ayrıntı

İsviçre açısından ayrıca hukuki bir ayrıntı bulunuyor.

BAZL, Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın uzun gecikme ve benzeri yolcu haklarına ilişkin kararlarının İsviçre mahkemeleri açısından doğrudan bağlayıcı olmadığını, ancak İsviçre makamları ve mahkemelerinin AB havacılık hukukunu yorumlamasında önemli bir dayanak oluşturduğunu belirtiyor. Para alacağının nihai olarak tahsil edilmesi gerektiğinde konu hukuk mahkemesine taşınabiliyor.

Bu nedenle özellikle İsviçre bağlantılı uyuşmazlıklarda her olayın şartları ayrı değerlendirilebiliyor.

Uçuş gecikirse hangi haklar devreye giriyor?

Uçuş tamamen iptal edilmese bile gecikmenin uzunluğuna göre yolcular bakım hizmetlerinden yararlanabiliyor.

BAZL’ye göre hareket saatindeki gecikme, uçuş mesafesine bağlı olarak 2, 3 veya 4 saate ulaştığında havayolunun yiyecek, içecek ve gerektiğinde konaklama gibi destekleri sağlaması gerekiyor.

Yolcu beş saatten uzun gecikmede seyahat etmekten vazgeçerse, bilet ücretinin iadesini talep edebiliyor.

AB uygulamasında nihai varış noktasına üç saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşılması durumunda da, olağanüstü bir durum bulunmaması halinde standart tazminat gündeme gelebiliyor.

Paket tur alan yolcular ne yapmalı?

Uçuş ve konaklama gibi hizmetleri paket tur kapsamında satın alan yolcular, aksama durumunda seyahat organizatörü veya tur operatörüyle de iletişime geçebiliyor.

BAZL, paket tur rezervasyonu bulunan yolcuların uçuş aksaklığında seyahat organizatörlerine başvurmasını öneriyor. Havayolundan doğan yolcu haklarının ayrıca doğrudan uçuşu gerçekleştiren taşıyıcıya karşı ileri sürülmesi de mümkün.

İlk başvuru doğrudan havayoluna yapılmalı

İptal veya gecikmeden etkilenen yolcuların ilk olarak uçuşu gerçekleştiren havayoluyla iletişime geçmesi gerekiyor.

BAZL de yolcuların bilet iadesi, olası tazminat ve yiyecek veya otel gibi ek masraflar için öncelikle doğrudan havayoluna başvurmasını tavsiye ediyor. İsviçre’de talebin reddedilmesi veya havayolunun iki ay içinde yanıt vermemesi halinde BAZL’ye şikâyette bulunulabiliyor.