Murat Ülker’in kaleme aldığı yazıya göre, Türk Hava Yolları’nın (THY) bugün ulaştığı konumun temelinde 2003-2009 döneminde alınan stratejik kararlar, yeniden yapılanma adımları ve kurumsal yönetim anlayışı önemli bir yer tutuyor.
Türk Hava Yolları’nın 2003 ile 2009 yılları arasındaki yönetim ve dönüşüm süreci, dönemin Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Dr. Candan Karlıtekin tarafından kaleme alınan “Yirmibirinci Yüzyıl Göktürkleri – Havayolu Sektöründe Stratejik Yönetim: THY Örneği” adlı kitapta anlatıldı. Karlıtekin, 1 Nisan 2003’te başlayan ve 6 yıl 9 ay süren görev döneminde THY’de uygulanan stratejik yönetim anlayışını, alınan kararları ve şirketin yeniden yapılanma sürecini ele aldı.
Boğaziçi Üniversitesi’nde ekonomi eğitimi alan ve ABD’de uluslararası ticaret ve finans alanında doktora yapan Karlıtekin, THY öncesinde Devlet Planlama Teşkilatı, Eximbank, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Türkiye Kalkınma Bankası’nda görev yaptı.
THY’de strateji ve yönetişim vurgusu
Kitapta, THY’deki dönüşümün ilk adımlarından birinin sağlam ve gerçekçi bir strateji oluşturmak olduğu belirtiliyor.
Bu strateji doğrultusunda şirketin varlıklarının, çalışanlarının ve iş süreçlerinin yeniden ele alındığı aktarılıyor.
Karlıtekin’in kitap boyunca üzerinde durduğu başlıklardan biri de yönetişim kavramı.
Kararların yalnızca yöneticilerin bireysel tercihleriyle değil, kurullar aracılığıyla ortak biçimde alınmasına önem verildiğini anlatan Karlıtekin, bu yaklaşımı “yönetimden yönetişime geçiş” olarak tanımlıyor.
Süreç içerisinde yöneticilerin bilgilendirilmesi, karar sorumluluğunun paylaşılması ve kurumsal mekanizmaların güçlendirilmesi öne çıkan unsurlar arasında yer alıyor.
Maliyet ve hizmet farklılaştırması birlikte ele alındı
Kitapta, söz konusu dönemde THY’nin bir taraftan maliyetlerini aşağı çekmeye, diğer taraftan sunduğu hizmetleri farklılaştırmaya yönelik bir strateji izlediği anlatılıyor.
Bu süreçte teknik bakım, ikram, yer hizmetleri ve yakıt operasyonlarına yönelik yeni şirket yapılanmalarının oluşturulduğu belirtiliyor.
Teknik bakım faaliyetlerinde THY Teknik, ikram hizmetlerinde Turkish DO&CO, yer hizmetlerinde TGS ve yakıt operasyonlarında THY-OPET öne çıktı.
Uygun fiyatlı hava taşımacılığı alanında SunExpress ve AnadoluJet’in rolüne değinilirken, THY’nin Star Alliance üyeliğinin de bu dönemde gerçekleştiği aktarılıyor.
İstanbul’un coğrafi konumu stratejinin parçası oldu
Karlıtekin, kitapta Türkiye’nin ve İstanbul’un coğrafi konumunun hava yolu stratejisinde nasıl değerlendirildiğini de ele alıyor.
İstanbul’un doğu ile batı arasındaki konumu, geniş iç pazar, farklı bölgelerdeki rakiplerin yapısı ve aktarma merkezi potansiyeli, THY’nin büyüme stratejisinde değerlendirilen başlıklar arasında yer alıyor.
Bu yaklaşımda İstanbul’un küresel bir aktarma noktası olma potansiyelinin şirket stratejisinin önemli bileşenlerinden biri haline getirildiği ifade ediliyor.
Kurumsal hafızanın dijitalleşmesine önem verildi
Kitabın dikkat çeken başlıklarından biri de THY’de kurumsal hafızanın dijital sistemlere aktarılması.
Karlıtekin, süreçlerin kişilere bağımlı olmaktan çıkarılması ve bilgi birikiminin kurumsal sistemlere taşınmasına önem verdiklerini anlatıyor.
THY’nin sonraki yıllarda teknolojik değişimlere hızlı uyum gösterebilmesini de bu dönemde şirkete kazandırılan esnek yapıyla ilişkilendiriyor.
Kitap 15 yıl sonra kaleme alındı
Karlıtekin, THY’deki görev dönemini neden yıllar sonra kitaplaştırdığına da değiniyor.
Uzun süre kendi rolünü anlatmayı tercih etmediğini belirten Karlıtekin, daha sonra söz konusu dönemde yaşananların ve alınan kararların bir kaynak olarak kayda geçirilmesi amacıyla kitabı kaleme aldığını ifade ediyor.
Kitapta kurumların kişilerden daha kalıcı olduğuna vurgu yapılırken, kurulan sistemin yöneticiler görevden ayrıldıktan sonra da işlemeye devam etmesinin kurumsal başarının temel göstergelerinden biri olduğu görüşü öne çıkıyor.
“Yirmibirinci Yüzyıl Göktürkleri – Havayolu Sektöründe Stratejik Yönetim: THY Örneği”, THY’nin 2003-2009 dönemindeki dönüşümünü, stratejik yönetim yaklaşımını ve kurumsal yapılanmasını dönemin yönetiminde doğrudan görev alan bir ismin perspektifinden ele alıyor.
