ABD Hava Kuvvetleri’nin Hint-Pasifik’teki Agile Combat Employment (ACE) yaklaşımı, tek koltuklu savaş uçaklarının görev sürelerini alışılmış iki ila üç saatlik uçuşlardan 10 saate kadar çıkarabiliyor. Pilotlar bu süre boyunca koltuk değiştiremiyor veya uyuyamıyor; bu nedenle yorgunluk yönetimi kalkıştan çok önce başlıyor.
Pasifik’in geniş coğrafyası, uçakların küçük ve dağınık adalardaki meydanlar arasında uzun mesafeler katetmesini gerektiriyor. Bir pilot, yaklaşık 1.000 mil (1.609 km) uçarak ana üsse ulaşabiliyor, burada mühimmat aldıktan sonra çatışma bölgesine 1.500 mil (2.414 km) daha ilerleyebiliyor ve görev sonunda farklı bir uzak adaya iniş yapabiliyor.
2025 yazında düzenlenen Resolute Force Pacific tatbikatında yaklaşık 400 savaş uçağı ve binlerce personel, 3.000 milden (4.828 km) geniş bir alandaki 50’den fazla noktaya dağıtıldı. Tatbikatta F-22 uçakları Tinian’daki zorlu bir piste, F-35’ler ise Misawa Hava Üssü’ne konuşlandırıldı. F-15EX Eagle II’ler de ACE yaklaşımının provası kapsamında ilk kez Japonya’ya gönderildi.
ACE doktrini; sıcak ikmal, dağınık üslenme ve uzun menzilli devriyeler üzerine kuruluyor. Kadena Hava Üssü ve Guam’daki Andersen Hava Kuvvetleri Üssü gibi büyük merkezlerin uzun menzilli füzelere karşı savunmasız görülmesi, uçakların küçük ada meydanlarına yayılmasını öne çıkarıyor. Bu noktalarda birkaç günlük operasyon için yakıt, mühimmat, yedek parça ve diğer temel malzemeler tutuluyor.
Yayımlanan bir Military Medicine incelemesi, hava mürettebatının göreve sıklıkla susuz başladığını ve kokpit sıcaklığı, uçuş teçhizatı ile havadayken sıvıya sınırlı erişimin bu durumu ağırlaştırdığını belirledi. İnceleme, görev öncesinde sindirimi kolay, karbonhidrat ağırlıklı öğünlerin tercih edilmesini; ağır ve yağlı yiyeceklerden kaçınılmasını önerdi.
Kafein, pilotun kişisel biyolojik ritmi dikkate alınarak zamanlandığında yorgunlukla mücadelede kullanılabiliyor. ABD Hava Kuvvetleri Araştırma Laboratuvarı’nın 711’inci İnsan Performansı Kanadı ise uyku düzenini ve yorgunluğu takip etmek amacıyla Smart Wearable Fatigue Tracking programı kapsamında giyilebilir sensörleri test ediyor.
Görev sırasında yorgunluk kritik seviyeye ulaştığında kullanılan reçeteli uyarıcılar, pilotların “go” ve “no go” hapları olarak adlandırdığı kontrollü sistem kapsamında değerlendiriliyor. Moody Hava Kuvvetleri Üssü’ndeki 23’üncü Kanat düzenlemelerine göre, uzun bir görevde pilotun son çare olarak 5 ila 10 miligram dextroamphetamine almasına izin verilebiliyor.
Bu ilaçlar yalnızca uçuş cerrahının değerlendirmesiyle kullanılabiliyor. Etkiler genellikle dozdan yaklaşık 20 dakika sonra görülüyor. Tek pilotlu savaş uçağı görevlerinin sekiz saati aşması, “go pill” programı kapsamına giriyor.
Ekim 2025’te yayımlanan başka bir tıbbi çalışma, uzun uçuşlarda pilotların dikkatini korumak için kafein ve modafinilin öne çıktığını bildirdi. Modafinil, pilotların 24 ila 36 saat boyunca uyanık kalmasına yardımcı olabiliyor ve ABD Hava Kuvvetleri politikasında dextroamphetamine yerine kullanılan amfetamin dışı bir seçenek olarak yer alıyor.
Ancak bu ilaçların etkisi kişiden kişiye değişiyor ve hiçbiri gerçek, onarıcı uykunun yerini tutmuyor. Uzun ve yüksek stresli uçuşların son bölümünde tepki süresinin uzaması ve karar verme hatalarının artması, ACE kapsamında insan performansını operasyonun en kritik sınırlamalarından biri haline getiriyor.
Bu Konularda Daha Fazla Haber
Haber akışını destekleyen ilgili içerik bağlantıları aşağıda listelenmiştir.
