ABD-İran ateşkesi sonrası Orta Doğu hava sahası yeniden açılıyor ancak füze tehdidi ve operasyonel riskler sürüyor. Emirates, Qatar Airways, THY ve Pegasus dahil havayollarındaki son durum, iptaller ve uçuş güncellemeleri haberimizde.
ABD ile İran arasında uzatılmış ateşkes anlaşması yürürlükte olsa da Orta Doğu semalarında tansiyon düşmüş değil. Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) başta olmak üzere Körfez hattında devam eden aralıklı füze ve drone saldırıları, bölgedeki hava trafiğini kırılgan bir denge üzerinde tutuyor. Havayolları yeniden operasyon planlarını devreye alırken, milyonlarca yolcu için belirsizlik hâlâ sona ermiş değil.
BAE Genel Sivil Havacılık Otoritesi’nin 2 Mayıs’ta hava sahasındaki son kısıtlamaları kaldırmasıyla Dubai ve Abu Dabi merkezli operasyonlar büyük ölçüde yeniden başladı. Ancak sektör kaynakları, “normalleşme” görüntüsünün arkasında olağanüstü güvenlik protokollerinin sürdüğünü aktarıyor. Çünkü bölgedeki risk artık yalnızca savaş değil; ani hava sahası kapanmaları, rota sapmaları ve zincirleme operasyon krizleri.
Körfez hava sahasında kontrollü normalleşme dönemi
Mart ayından bu yana kademeli şekilde açılan BAE hava sahası, uzun süre kontrollü koridorlar üzerinden yönetildi. Yaşanan durum uçuş sürelerini uzatması ve havayollarının maliyetlerini de ciddi biçimde artırdı. Yakıt planlamaları değişti, transit süreleri uzadı ve özellikle düşük maliyetli taşıyıcıların operasyon modeli baskı altına girdi.
Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Irak’ın hava sahalarını yeniden açması bölgesel havacılık açısından kritik bir gelişme olarak görülüyor. Ancak uzmanlara göre bu tablo, “istikrar” anlamına gelmiyor. Çünkü ABD ile İran arasında kalıcı güvenlik mutabakatı sağlanabilmiş değil. Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketlilik ise küresel havacılık sektörünün dikkatle izlediği başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
Emirates, Etihad ve Qatar Airways yeniden büyüyor
Bölgenin en büyük taşıyıcıları operasyonlarını yeniden genişletmeye başladı. Dubai merkezli Emirates, küresel ağının yaklaşık yüzde 96’sına geri döndü. Şirket şu anda haftada 1.300’den fazla uçuş gerçekleştiriyor. Ancak havayolu, yolculara check-in sonrasında dahi uçuş durumlarını takip etmeleri yönünde uyarı yapıyor.
Etihad Airways ise 80’den fazla destinasyona sınırlı programla uçuş düzenliyor. Havayolunun esnek bilet politikası dikkat çekerken, şirketin operasyonlarını “koşullar elverdiği ölçüde” büyüteceği belirtiliyor.
Bölgesel krizden en hızlı toparlanma sinyali veren şirketlerden biri de Qatar Airways oldu. Havayolu, haziran ortasına kadar 150 destinasyona ulaşmayı hedeflediğini açıkladı. Doha merkezli taşıyıcının Bağdat dahil riskli rotaları yeniden açma kararı, sektör tarafından “kontrollü cesaret” olarak yorumlanıyor.
Türk havacılığı da etkileniyor
Pegasus Airlines, bölgedeki birçok noktaya uçuşlarını geçici olarak askıya alırken; Turkish Airlines İstanbul–Dubai hattını yeniden rezervasyona açtı. Ancak operasyonların tam kapasiteye dönmesi için güvenlik risklerinin azalması gerekiyor.
Özellikle Dubai, Doha ve Riyad merkezli transit uçuşlara bağımlı olan yolcular açısından bu süreç yalnızca bir gecikme sorunu değil. Avrupa-Asya-Afrika bağlantılarını taşıyan ana havacılık koridorlarının baskı altında olması, küresel tarifeleri de etkiliyor.
Avrupa ve Asya havayolları temkinli davranıyor
Birçok uluslararası taşıyıcı bölgeye yönelik risk iştahını hâlâ artırmış değil. British Airways, Lufthansa, Air France, KLM ve Singapore Airlines gibi şirketler; Dubai, Riyad, Tel Aviv ve Beyrut dahil birçok hatta askıya alma kararlarını uzattı.
Özellikle Avrupa merkezli taşıyıcıların yaklaşımı, sigorta maliyetleri ve güvenlik risklerinin hâlâ yüksek görüldüğünü ortaya koyuyor. Havacılık uzmanlarına göre şirketler artık yalnızca savaş riskini değil, ani füze tehdidi nedeniyle oluşabilecek operasyonel kaosu da hesaplıyor.
Yolcuları neler bekliyor?
Bölgedeki operasyonların yeniden başlamasına rağmen yolcular açısından süreç hâlâ oldukça hassas ilerliyor. Havayolları, son dakika iptalleri ve rota değişiklikleri konusunda sık sık uyarı yayımlıyor.
En çok karşılaşılan sorunlar arasında:
- Uzayan uçuş süreleri
- Alternatif hava koridorları nedeniyle gecikmeler
- Avrupa’da teknik yakıt durakları
- Zincirleme operasyon aksaklıkları
- Son dakika uçuş iptalleri
- Transit bağlantı kayıpları yer alıyor.
Özellikle Dubai ve Doha aktarmalı uzun menzilli uçuşlarda saatler süren değişimler yaşanabileceği ifade ediliyor. Bu nedenle havayolları yolculara esnek bilet seçenekleri ve ücretsiz tarih değişikliği imkânları sunuyor.
Havacılık otoriteleri alarm durumunu sürdürüyor
European Union Aviation Safety Agency, Avrupa’daki havayollarına yayımladığı son tavsiyede, riskli hava sahalarında tüm irtifalarda dikkatli olunması gerektiğini bildirdi. Kurum, taşıyıcılardan bölgesel gelişmeleri anlık takip etmelerini istedi.
Gökyüzünde kırılgan denge
Orta Doğu’daki hava trafiği yeniden canlanmaya çalışırken, havacılık sektörü tarihin en karmaşık krizlerinden biriyle mücadele ediyor. Çünkü artık mesele yalnızca savaş bölgelerinden kaçınmak değil; dakikalar içinde değişebilen güvenlik risklerine karşı küresel operasyon ağını ayakta tutabilmek.
Bugün Dubai, Doha ve Abu Dabi semalarında yeniden uçaklar yükseliyor olabilir. Ancak sektörün verdiği en net mesaj şu: Gökyüzü açıldı, fakat tehdit tamamen ortadan kalkmış değil.
2010 yılından bu yana havacılık sektöründe editörlük yapan Mevlüt Zor, sivil havacılıktan savunma sanayiine uzanan geniş bir perspektifte özel haberler, derinlemesine analizler ve sektörel değerlendirmeler üretmektedir. Uçuş güvenliği, filo stratejileri, havalimanı işletmeciliği ve küresel havacılık politikaları gibi kritik alanlarda uzmanlaşmış, sektördeki gelişmeleri veri odaklı ve yorum gücü yüksek içeriklerle okuyucularına aktarmaktadır..
İletişim | Twitter
