Klasik hava muharebesi uzun yıllar insanlı savaş uçakları ile yer ve hava platformlarından kullanılan hava-hava ve hava savunma füzeleri etrafında şekillenirken, son dönemde kamikaze İHA’lar ve MALE sınıfı silahlı insansız hava araçlarının yaygınlaşması yeni bir mücadele alanı oluşturdu. Türkiye’de Bayraktar AKINCI ve Bayraktar KIZILELMA üzerinde yürütülen radar, sensör ve hava-hava mühimmatı entegrasyonları da insansız platformların yalnızca keşif ve taarruz değil, hava hedeflerinin önlenmesi amacıyla kullanılmasına yönelik kabiliyetleri genişletiyor.
Bu dönüşümde hedef her zaman yüksek süratli bir savaş uçağı olmuyor. Düşük radar kesitine sahip, uzun süre havada kalabilen ve farklı hız profillerinde görev yapan insansız hava araçlarının tespiti, takibi ve etkisiz hâle getirilmesi de hava harekâtının önemli görevlerinden biri hâline geliyor.
Tespit ve takipte AESA radar öne çıkıyor
İnsansız hava araçlarının hava-hava görevlerinde kullanılabilmesi için hedefin öncelikle tespit edilmesi ve takip edilmesi gerekiyor.
ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA Burun Radarı, bu alanda Türkiye’nin öne çıkan sistemleri arasında bulunuyor. ASELSAN verilerine göre MURAD, AESA mimarisi sayesinde elektronik hüzme yönlendirme, çoklu hedef tespit ve takip ile hava-hava ve hava-yer angajman kabiliyetlerine sahip.
MURAD’ın Bayraktar AKINCI’ya yazılım entegrasyonu 2024’te tamamlandı, radarın AKINCI üzerindeki ilk uçuşu Şubat 2025’te gerçekleştirildi. Sistem daha sonra Bayraktar KIZILELMA’ya da entegre edildi.
Radarın yanı sıra elektro-optik/kızılötesi sensörler, veri bağları ve farklı platformlardan aktarılan hedef bilgileri de hava hedeflerinin tespit ve takibinde kullanılabilecek sensör zincirinin parçalarını oluşturuyor.
İHA hedeflerine karşı farklı mühimmat seçenekleri
Hava hedeflerinin sürat, irtifa, manevra kabiliyeti ve görev profilindeki farklılıklar kullanılacak mühimmatın da değişmesini beraberinde getiriyor.
Yüksek değerli ve yüksek performanslı bir hava-hava füzesinin düşük maliyetli ve yavaş hareket eden her İHA tehdidine karşı kullanılması yerine, tehdidin niteliğine göre daha kısa menzilli veya maliyet-etkin mühimmatların devreye alınması yeni yaklaşımın önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
Bayraktar AKINCI üzerinde son dönemde gerçekleştirilen testler de bu doğrultuda farklı sınıflardaki mühimmatların hava hedeflerine karşı denenmesine sahne oldu.
EREN ile hava hedefi vuruldu
Bayraktar AKINCI, 21 Şubat 2026’da Sinop açıklarında Roketsan tarafından geliştirilen EREN Yüksek Hızlı Çok Amaçlı Dolanan Mühimmat ile gerçekleştirilen hava-hava atışında hedef İHA’yı vurdu.
Baykar tarafından açıklanan testte AKINCI, Çorlu’dan havalanarak Sinop açıklarındaki test sahasına ulaştı ve yerden kaldırılan hedef İHA’yı EREN ile etkisiz hâle getirdi.
Roketsan’ın resmî verilerine göre EREN; SİHA, helikopter, kara ve deniz platformlarından kullanılabilecek şekilde geliştiriliyor. Sistem, düşük süratli hava unsurlarının yanı sıra zırhlı ve zırhsız kara hedeflerine karşı da kullanılabilecek ve 100 kilometrenin üzerinde menzile sahip olacak şekilde tasarlanıyor.
Bu özellikleri EREN’i özellikle düşük hızlı hava hedeflerine karşı kullanılabilecek yeni mühimmat seçeneklerinden biri hâline getiriyor.
SUNGUR da AKINCI’dan ateşlendi
AKINCI’nın hava-hava kabiliyetinde bir başka önemli test ise 16 Eylül 2026’da gerçekleştirildi.
Baykar’ın açıklamasına göre AKINCI’dan ateşlenen Roketsan üretimi SUNGUR Hava Savunma Füzesi, Sinop açıklarında uçan yüksek süratli hedef İHA’yı doğrudan vuruşla imha etti.
Roketsan verilerinde SUNGUR’un kara, deniz ve hava platformlarına entegre edilebildiği belirtiliyor. Kızılötesi görüntüleyici arayıcı başlığa sahip füzenin katalog menzili 8 kilometrenin üzerinde, ağırlığı ise 14,5 kilogram olarak açıklanıyor.
SUNGUR, EREN’den farklı olarak dolanan mühimmat yerine doğrudan hedefe angajman gerçekleştiren kısa menzilli hava savunma füzesi sınıfında bulunuyor.
KEMANKEŞ 1 de hava-hava testinden geçti
AKINCI’nın hava hedeflerine yönelik mühimmat seçenekleri EREN ve SUNGUR ile sınırlı değil.
Baykar tarafından geliştirilen KEMANKEŞ 1 Yapay Zekâ Tabanlı Mini Seyir Füzesi, 28 Haziran 2025’te AKINCI’dan gerçekleştirilen atış testinde hava hedeflerini başarıyla vurdu.
Test kapsamında AKINCI, iki KEMANKEŞ 1 ile havalanırken mühimmatın hava hedefi imha görevini başarıyla gerçekleştirdiği açıklandı.
Böylece AKINCI üzerinde farklı uçuş ve güdüm profillerine sahip EREN, SUNGUR ve KEMANKEŞ 1 ile hava hedeflerine yönelik testler gerçekleştirilmiş oldu.
Sudan’da AKINCI ve Çin yapımı İHA’lar karşı karşıya
İnsansız sistemlerin hava-hava görevindeki yükselişinin sahadaki örneklerinden biri de Sudan’daki çatışmalarda görülüyor.
Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasındaki çatışmalar Nisan 2023’ten bu yana devam ediyor. Birleşmiş Milletler kaynaklarına dayanan güncel haberlerde, iki tarafın da giderek daha yoğun biçimde insansız hava sistemleri kullandığı ve yabancı silah desteğinin çatışmanın önemli unsurlarından biri hâline geldiği belirtiliyor.
Açık kaynak görüntüleri ve savunma yayınlarına göre Sudan Silahlı Kuvvetleri tarafından kullanılan Bayraktar AKINCI’lar, RSF tarafından işletilen Çin yapımı CH-95 sınıfı İHA’lara karşı hava-hava angajmanlarında kullanıldı.
Temmuz ve Ağustos 2026’da yayımlanan görüntülerde AKINCI’nın Kuzey Kordofan hattında CH-95 tipi İHA’ları havada vurduğu bildirildi. Ağustos ayında yayımlanan bir angajmana ilişkin görüntülerde turbojet motorlu ve IIR arayıcı başlıklı bir mühimmat kullanıldığı değerlendirilirken, mühimmatın EREN olabileceği belirtildi. Ancak söz konusu muharebe kullanımına ilişkin Baykar veya Roketsan tarafından resmî bir mühimmat doğrulaması yapılmadı.
Eylül 2026’da yayımlanan yeni görüntülerde de Sudan ordusuna ait olduğu bildirilen AKINCI’nın bir CH-95’i daha hava-hava angajmanıyla vurduğu aktarıldı. Kullanılan mühimmatın EREN olduğu yönünde değerlendirmeler bulunmasına rağmen bu bilgi de resmî kaynaklar tarafından doğrulanmış değil.
FH-95 ve FK-2000 de Sudan sahasında
Sudan’daki çatışmalarda Çin menşeli farklı insansız sistemlerin ve hava savunma platformlarının kullanıldığına ilişkin bulgular da bulunuyor.
Uluslararası Af Örgütü, 2025 yılında yayımladığı araştırmada Çin yapımı FeiHong-95 (FH-95) İHA’larının RSF tarafından kullanıldığını ve söz konusu sistemlerin Birleşik Arap Emirlikleri tarafından sağlandığına ilişkin bulgular tespit ettiğini açıkladı.
Çin yapımı FK-2000 kısa menzilli hava savunma sistemlerinin RSF’nin elinde bulunduğuna ilişkin açık kaynak görüntüleri de yayımlandı. Janes, Eylül 2025’teki görüntü ve füze parçalarının FK-2000’ün Sudan’da konuşlandırıldığı yönündeki iddiaları güçlendirdiğini bildirdi.
Sudan yönetimi ve çeşitli kaynaklar bu sistemlerin BAE üzerinden RSF’ye ulaştırıldığını öne sürerken, BAE Sudan’daki RSF’ye askerî destek sağladığı yönündeki suçlamaları reddediyor.
KIZILELMA’dan GÖKDOĞAN ile görüş ötesi atış
Türkiye’nin insansız hava-hava muharebesine yönelik çalışmaları Bayraktar KIZILELMA ile de devam ediyor.
KIZILELMA, 29 Kasım 2025’te Sinop açıklarında gerçekleştirilen testte ASELSAN üretimi MURAD AESA radarının tespit ve işaretleme yaptığı jet motorlu hedef uçağı, TÜBİTAK SAGE tarafından geliştirilen GÖKDOĞAN görüş ötesi hava-hava füzesi ile vurdu.
TÜBİTAK SAGE verilerine göre GÖKDOĞAN, 65 kilometrenin üzerinde menzile, aktif radar arayıcı başlığa, at-unut özelliğine ve veri bağı üzerinden hedef bilgisi güncelleme kabiliyetine sahip. Füze, görüş ötesi hava-hava angajmanları için geliştirildi.
BOZDOĞAN görüş içi hedeflere yönelik
Aynı GÖKTUĞ ailesindeki BOZDOĞAN ise görüş içi hava-hava görevleri için geliştirildi.
TÜBİTAK SAGE tarafından açıklanan teknik özelliklere göre BOZDOĞAN, 25 kilometrenin üzerinde menzile, yüksek çözünürlüklü kızılötesi arayıcı başlığa ve itki vektör kontrolüne sahip.
GÖKDOĞAN görüş ötesi, BOZDOĞAN ise görüş içi hava muharebesine yönelik iki farklı çözüm oluşturuyor.
Hava üstünlüğünde İHA faktörü büyüyor
AKINCI’nın KEMANKEŞ 1, EREN ve SUNGUR ile gerçekleştirdiği hava hedefi testleri ile KIZILELMA’nın MURAD AESA radar ve GÖKDOĞAN kombinasyonuyla yaptığı görüş ötesi atış, insansız hava platformlarının görev alanının genişlediğini ortaya koyuyor.
Sudan’dan gelen açık kaynak görüntüleri de MALE sınıfı insansız hava araçlarının yalnızca kara hedeflerine karşı taarruz veya keşif görevlerinde değil, başka İHA’ların önlenmesinde de kullanılmaya başladığını gösteriyor.
Bu gelişmelerle birlikte hava üstünlüğü mücadelesinde savaş uçakları ve hava savunma sistemlerinin yanı sıra rakibin keşif, gözetleme ve taarruz İHA’larının tespit edilmesi ve havada etkisiz hâle getirilmesi de giderek daha görünür bir görev alanına dönüşüyor.
Bu Konularda Daha Fazla Haber
Haber akışını destekleyen ilgili içerik bağlantıları aşağıda listelenmiştir.
