Çin’in parça, motor, bakım ve servis garantisi talebi, 200 uçaklık Boeing anlaşmasını çıkmaza sürükledi. Beyaz Saray gecikmeden Pekin’i sorumlu tutuyor.
Çin’in motor parçaları, yedek parça, bakım ve servis hizmetleri için uzun vadeli tedarik garantisi istemesi, 200 uçaklık Boeing anlaşmasını çıkmaza sürükledi. Beyaz Saray, 17 ila 19 milyar dolar değerindeki satışın gecikmesinden Pekin’i sorumlu tutuyor.
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in mayıs ayında Pekin’de 200 Boeing uçağının satın alınması konusunda vardığı ön anlaşma, Çin’in motor parçaları, yedek parça, bakım ve servis hizmetleri için uzun vadeli garanti talep etmesi nedeniyle çıkmaza girdi. Müzakerelere ilişkin bilgi sahibi üç kaynağa göre Pekin’in, gelecekte uygulanabilecek olası ABD ihracat kısıtlamalarına karşı yeni koşullarda ısrar etmesi, milyarlarca dolarlık anlaşmayı riske atıyor.
Kaynaklar, Çin hükümetinin Boeing motor parçalarının tedariki için uzun vadeli güvence istemesinin Beyaz Saray’da şaşkınlık yarattığını ve görüşmelerin ilerlemesini zorlaştırdığını belirtti. Özel müzakereler hakkında konuşan kaynakların isimleri açıklanmadı.
Beyaz Saray’ın, Boeing satışında yaşanan anlaşmazlığı bu hafta ABD’yi ziyaret edecek Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Ma Zhaoxu ile yapılacak görüşmelerde gündeme getirmeyi planladığı bildirildi.
ABD’nin müzakerelerdeki yaklaşımı hakkında bilgi sahibi kaynaklardan biri, süreci “Boeing anlaşması dağılıyor. Bu konuda büyük zorluk yaşıyorlar” sözleriyle değerlendirdi.
Satışın değeri 19 milyar dolara ulaşabilir
Boeing anlaşması, Trump ile Xi’nin mayıs ayında Pekin’de gerçekleştirdiği zirvenin az sayıdaki somut sonuçlarından biri olarak açıklanmıştı. Beyaz Saray, söz konusu mutabakatı önemli bir başarı olarak kamuoyuna duyurmuştu.
Tahmini değeri 17 ila 19 milyar dolar arasında değişen satışın gecikmesi veya tamamen çıkmaza girmesi, Pekin ile Washington’ın iki lider arasında ekim ayında sağlanan kırılgan ticaret ateşkesini sürdürme çabalarını da olumsuz etkileyebilir.
ABD tarafına yakın başka bir kaynağa göre Beyaz Saray, satışın tamamlanamamasından Çin’i sorumlu tutuyor. Washington yönetimi, uçakların satış sonrası bakımına ilişkin şartların liderler arasında varılan ilk mutabakatın bir parçası olmadığını savunuyor.
Ancak zirvenin ardından taraflar arasında resmî ve bağlayıcı bir anlaşma imzalanmaması, uçakların satış koşulları konusunda anlaşmazlık yaşanması riskini artırdı.
Kaynak, taraflar arasındaki temel anlaşmazlığın uçakların fiyatından çok motorlar, yedek parçalar, bakım ve servis hizmetlerini içeren uzun vadeli destek paketi üzerinde yoğunlaştığını belirtti.
Çin’in, ABD yönetiminin gelecekte kısıtlayabileceği bir tedarik ve destek ilişkisine bağımlı hâle gelmek istemediği ifade edildi.
Pekin uzun vadeli tedarik güvencesi istiyor
Çin hükümeti, gelecekte uygulanabilecek ABD ihracat kısıtlamalarının Boeing uçaklarının işletilmesini ve bakımını aksatmaması için motor parçaları ile diğer kritik bileşenlerin tedarikine yönelik uzun vadeli garanti talep ediyor.
Çin Ticaret Bakanlığı, mayıs ayında yaptığı açıklamada anlaşmanın motorlar ve yedek parçalar için yeterli tedarik garantileri içerdiğini bildirmişti. Beyaz Saray ise bu ayrıntıyı doğrulamamıştı.
Beyaz Saray, Boeing anlaşmasının mevcut durumu hakkında yorum yapmayı reddetti. Çin’in Washington Büyükelçiliği ile Boeing de konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.
Trump 750 uçaklık alım hedefini açıklamıştı
Trump, mayıs ayında açıklanan 200 uçaklık Boeing anlaşmasını, Çin’in toplam 750 uçak satın alma taahhüdünün ilk aşaması olarak duyurmuştu.
Çin’in zirvenin ardından yayımladığı açıklamada ise daha geniş kapsamlı 750 uçaklık siparişten söz edilmedi. Taraflar arasında imzalanmış resmî bir anlaşmanın bulunmaması da toplam sipariş miktarı ve satış şartları konusundaki belirsizliği artırdı.
Tarım ürünleri ve soya fasulyesi de gündemde
Boeing anlaşmasındaki anlaşmazlık, ABD ile Çin arasındaki ticaret görüşmelerinde ele alınması beklenen tek başlık değil.
Beyaz Saray, Çin hükümetinin 2026 yılı için orantılı şekilde hesaplanmak üzere 2028’e kadar her yıl 17 milyar dolarlık ABD tarım ürünü satın alma sözü verdiğini açıklamıştı. Ancak müzakereler hakkında bilgi sahibi kaynaklara göre Pekin’in bu yöndeki adımları şu ana kadar sınırlı kaldı.
ABD yönetimi yetkililerinin tarım ürünleri konusundaki taahhütleri de Çin dışişleri bakanıyla yapılacak görüşmelerde gündeme getirmeyi planladığı belirtildi.
ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre Çin, sonbahar hasadından şimdiye kadar yaklaşık 1,3 milyon ton soya fasulyesi siparişi verdi. Soya fasulyesi alımları, Çin’in 2028’e kadar her yıl 25 milyon ton satın alma taahhüdünün bir parçasını oluşturuyor.
Siparişlerin son haftalarda önemli ölçüde hızlandığı belirtilirken Çin’in önceki sezonun mahsulünden de yüksek miktarda teslimat almaya devam ettiği kaydedildi. Yazılı bir anlaşmaya dönüştürülmeyen taahhüt kapsamında bu alımların hesaba katılıp katılmayacağı ise belirsizliğini koruyor.
Trump yönetimine yakın eski bir yetkili, soya fasulyesi alımlarının yalnızca son haftalarda hızlandığını belirterek Washington’da Pekin görüşmelerinden bu yana verilen sözlerin ne ölçüde yerine getirildiğinin sorgulandığını söyledi.
Beyaz Saray ise Çin’in 2026-2027 pazarlama yılına ilişkin tarım ürünü satın alma taahhüdünü yerine getirme yolunda ilerlediğini açıkladı.
“Pekin gecikmeyi stratejik görüyor”
International Crisis Group bünyesinde görev yapan Çin uzmanı Ali Wyne, Pekin yönetiminin milyarlarca dolarlık Boeing uçağı alımlarına onay vermeyi geciktirmekte stratejik bir değer gördüğünü söyledi.
Wyne’a göre Çin, anlaşmaların sonuçlandırılmasını isteyen Trump yönetiminin istikrarlı ABD-Çin ilişkilerini korumaya odaklanmasını sağlamaya çalışıyor.
Çinli yetkililerin, özellikle ABD ara seçimleri öncesinde yeni bir ekonomik kopuşun önlenmesi konusunda Trump’ın Xi ile güçlü ilişkileri sürdürmeye daha fazla ihtiyaç duyduğunu düşündüğünü belirten Wyne, bu nedenle Pekin’in alımları sonuçlandırmak için güçlü bir aciliyet hissetmediğini ifade etti.
```
```
