Netflix’in yeni Boeing belgeseli, eski çalışanların hurdaya ayrılan parçaların uçaklarda kullanıldığı iddialarını güvenlik tartışmalarıyla gündeme taşıdı.
Yönetmen Rory Kennedy, Boeing’in üretim kültürü, güvenlik uygulamaları ve eski çalışanların iddialarını ele alan “Freefall: A Reckoning for Boeing” adlı belgeselle şirket hakkındaki araştırmasını sürdürüyor. Netflix’te 19 Ağustos 2026’da gösterime girecek yapım, Kennedy’nin 2022 tarihli “Downfall: The Case Against Boeing” belgeselinin devamı niteliğini taşıyor.
Netflix, belgeselin Boeing çalışanı John Barnett’in kamuoyunda geniş yankı uyandıran ölümünün ardından hazırlandığını ve şirket içinden yeni tanıklıklara yer verdiğini açıkladı. USA TODAY tarafından yayımlanan özel habere göre 93 dakikalık filmde, Boeing’in üretim ve kalite süreçlerinde çalışmış çok sayıda kişinin ifadeleri bulunuyor.
Yapımda, 2018 ve 2019 yıllarında meydana gelen iki Boeing 737 MAX 8 kazası da yeniden ele alınıyor. Lion Air ve Ethiopian Airlines uçaklarının karıştığı kazalarda toplam 346 kişi hayatını kaybetmişti.
Boeing çalışanlarından 787 Dreamliner iddiaları
Belgeselde, Boeing’in ABD’nin Güney Carolina eyaletindeki Charleston tesisinde 787 Dreamliner üretiminde görev yapan veya daha önce çalışmış kişilerin anlatımlarına yer veriliyor.
Bazı çalışanlar, üretim kalitesine ilişkin endişeleri nedeniyle tesiste üretilen uçaklarla seyahat etmek istemeyeceklerini söylüyor. Belgeselin fragmanında bir çalışan, “Bu uçaklardan birine binmezdim” ifadesini kullanıyor.
Rory Kennedy, filmde kullanılan daha eski gizli kamera görüntülerinde de Charleston tesisindeki çalışanlara, ücretsiz bir seyahat karşılığında ürettikleri 787 ile uçup uçmayacaklarının sorulduğunu belirtti. Kennedy’ye göre çalışanların verdiği yanıtlar, tesisteki güvenlik ve kalite endişelerini yansıtıyor.
“Hurdaya ayrılan parçalar yeniden kullanıldı” iddiası
1979-2023 yılları arasında Boeing’de kalite alanında görev yapan Merle Meyers, belgeselde hurdaya ayrılan bazı parçaların yeniden üretim sürecine dahil edildiğini öne sürüyor.
Meyers, fragmanda “Hurdaya ayrılmış parçaların yıllarca tekrar uçaklara takıldığını tespit ettim” diyerek bu parçaların bir bölümünün ciddi şekilde bozulduğunu savunuyor. Eski Boeing çalışanı, söz konusu parçaların kaçının uçaklara takıldığının tam olarak bilinemeyeceğini ileri sürüyor.
Belgeselde aktarılan suçlamalar, eski çalışanların anlatımlarına dayanıyor. İddialarda hangi parça numaralarının, uçakların veya üretim kayıtlarının söz konusu olduğu yayımlanan fragmanda ayrıntılı biçimde açıklanmıyor.
Misilleme ve baskı suçlamaları
Filmde konuşan bazı eski çalışanlar, üretim ve güvenlik endişelerini yönetime bildirmelerinin ardından baskı veya misillemeyle karşılaştıklarını iddia ediyor.
Belgeselde yer alan kişilerden biri, gözdağı vermek amacıyla aracının lastiğinin kesildiğini öne sürüyor. Yapımda ayrıca eski Boeing çalışanı John Barnett’in açıklamalarından etkilenen çalışanların güvenlik endişelerini kamuoyuna taşımaya devam ettiği anlatılıyor.
2009-2020 yılları arasında Boeing’de kalite müfettişi olarak çalışan Roy Irvin, Barnett’in başlattığı mücadelenin sürdürülmesi gerektiğini söylüyor. Sam Mohawk da belgeselde üretim süreçlerine ve hatalı olduğunu öne sürdüğü parçalara ilişkin iddialarını dile getiriyor.
John Barnett belgeselin merkezindeki isimlerden biri
Boeing’de 32 yıl çalışan John Barnett, özellikle Charleston’daki 787 Dreamliner üretim sürecine ilişkin kalite ve güvenlik endişeleriyle tanınıyordu.
Barnett, acil durum oksijen sistemleri ile üretimde kullanılan bazı parçalar hakkında çeşitli iddialarda bulunmuş, şirketin kendisine misilleme yaptığını ileri sürerek hukuki süreç başlatmıştı.
Mart 2024’te Charleston’da yaşamını yitiren Barnett’in ölümü yetkililer tarafından intihar olarak kayda geçirildi. Netflix, yeni belgeselin hazırlanmasında Barnett’in ölümü ve daha önce dile getirdiği iddiaların önemli rol oynadığını belirtiyor.
Alaska Airlines olayındaki yolcular belgeselde konuştu
Belgeselde, 5 Ocak 2024’te Alaska Airlines’ın 1282 sefer sayılı uçuşunda bulunan yolcuların ifadelerine de yer veriliyor.
Portland’dan Ontario’ya giden Boeing 737 MAX 9 tipi uçak, yaklaşık 14 bin 830 feet irtifaya tırmanırken sol orta çıkış kapısı tapasının gövdeden ayrılması sonucu ani basınç kaybı yaşamıştı. Uçak, Portland Uluslararası Havalimanı’na güvenli şekilde dönmüştü.
Olayda bir kabin görevlisi ile yedi yolcu hafif yaralanırken can kaybı yaşanmadı. Uçaktaki oksijen maskeleri basınç kaybının ardından açıldı. Belgeselde konuşan bir yolcu ise taktığı maskede oksijen bulunmadığını iddia ediyor.
Filmde, uçakta bulunan bazı kişilerin olay sırasında yakınlarına veda mesajları gönderdiği de aktarılıyor.
2011 yılından bu yana Boeing’de kalite müfettişi olarak görev yaptığı belirtilen Sam Mohawk, kapı tapası olayının kendisi açısından şaşırtıcı olmadığını söylüyor. Mohawk, benzer bir olayın yaşanabileceği konusunda birkaç yıldır uyarıda bulunduğunu öne sürüyor.
NTSB kapı tapasının neden ayrıldığını açıkladı
ABD Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu, Alaska Airlines olayına ilişkin incelemesinde kapı tapasını sabitlemesi gereken dört cıvatanın uçak Boeing fabrikasından çıkmadan önce takılmadığını belirledi.
NTSB, kazanın muhtemel nedenini Boeing’in üretim çalışanlarına yeterli eğitim, rehberlik ve gözetim sağlayamaması olarak açıkladı. Kurul, kapı tapasının Boeing’in Renton tesisinde gövde üzerindeki perçin çalışması için açıldığını ancak işlemin gerekli belgeler düzenlenmeden gerçekleştirildiğini belirledi.
NTSB’ye göre işlemin belgelenmemesi, kapı tapasının kapatılmasının ardından kalite güvence kontrolü yapılmamasına neden oldu. Kurul ayrıca ABD Federal Havacılık İdaresinin Boeing’deki tekrarlanan uygunsuzluk ve kayıt sorunlarına yönelik gözetimini yetersiz buldu.
United Airlines montaj sorunları tespit etmişti
Alaska Airlines olayının ardından Boeing 737 MAX 9 uçaklarında inceleme yapan United Airlines, bazı uçaklarda kapı tapası montajıyla bağlantılı görünen sorunlar tespit edildiğini açıklamıştı.
Hava yolu şirketi, ön incelemelerde bazı cıvataların daha fazla sıkılmasını gerektiren durumlarla karşılaşıldığını bildirmişti. Bu bulgular, olayın ardından MAX 9 filosunda başlatılan kapsamlı denetimlerin bir parçası olarak değerlendirilmişti.
Boeing 1,14 milyar dolarlık anlaşma yaptı
Boeing’in iki ölümcül 737 MAX kazasıyla bağlantılı ceza soruşturmasındaki hukuki süreç, 2025 yılında imzalanan kovuşturmama anlaşmasıyla sonuçlandı.
ABD Teksas Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi, 6 Kasım 2025’te Boeing hakkındaki ceza dosyasının düşürülmesine karar verdi. Boeing, ABD makamlarıyla yaptığı anlaşma kapsamında ilave 1,14 milyar dolar ödemeyi kabul etti.
Anlaşma kapsamında:
- ABD hükümetine 243,6 milyon dolar ceza ödenmesi,
- Kazalarda yaşamını yitiren 346 kişinin yakınları için 444,5 milyon dolarlık fon oluşturulması,
- Bağımsız uyum danışmanı ve güvenlik, kalite ve uyum çalışmalarına 455 milyon dolar ayrılması kararlaştırıldı.
Boeing, 2021 yılında da 737 MAX uçuş kontrol sistemi hakkında ABD Federal Havacılık İdaresine yanlış ve eksik bilgi verildiği suçlamasıyla 2,5 milyar doların üzerinde ödeme öngören ertelenmiş kovuşturma anlaşmasına imza atmıştı.
Boeing’den belgeseldeki iddialara yanıt bekleniyor
USA TODAY, belgeselde yer verilen yeni iddialara ilişkin Boeing’den görüş istediğini bildirdi. Rory Kennedy ise Boeing’in filmin yapım sürecine katılmayı kabul etmediğini söyledi.
Boeing daha önce 787 Dreamliner’ın güvenliği ve yapısal bütünlüğü hakkındaki bazı iddiaları reddederek uçak programına güvendiğini açıklamıştı. Şirket, güvenlik ve kalite çalışmalarına ilişkin güncel planında çalışan eğitimlerinin güçlendirilmesi, üretim süreçlerinin sadeleştirilmesi, hataların azaltılması ve şirket içi güvenlik kültürünün geliştirilmesine odaklandığını belirtiyor.
“Freefall: A Reckoning for Boeing”, 19 Ağustos 2026’da Netflix üzerinden izleyiciyle buluşacak.
```
```
