ABD güçleri Irak’tan çekiliyor, güvenlik endişesi büyüyor

ABD güçlerinin Irak’taki son üslerinden 30 Eylül’e kadar ayrılması beklenirken, çekilmenin İran destekli grupların etkisini artırabileceği ve IŞİD’in yeniden hareket alanı kazanabileceği yönündeki endişeler büyüyor. Irak’taki ABD askeri varlığının sona ermesi, iki yılı aşkın savaş döneminde yaklaşık 4.500 Amerikalının hayatını kaybettiği ülkede yeni bir güvenlik dengesi oluşturacak.

2024’te Joe Biden döneminde üzerinde uzlaşılan çekilme planı, Donald Trump yönetimi tarafından uygulanıyor. Iraklı güvenlik uzmanları, ABD öncülüğündeki koalisyonun ayrılmasının Tahran’ın Bağdat üzerindeki etkisine karşı askeri dengeyi ortadan kaldıracağını ve İran yanlısı silahlı grupların güvenlik ile siyasi karar alma süreçlerindeki ağırlığını artırabileceğini belirtiyor.

İran destekli silahlı grupların oluşturduğu Irak İslami Direnişi adlı şemsiye yapının komutanlarından Abu Mojtaba al-Yasiri, çekilmeyi Irak’taki İslami direniş grupları açısından “tarihi bir zafer”, ABD projesi açısından ise “ezici bir yenilgi” olarak nitelendirdi. Yasiri, 30 Eylül’de çekilmeyi kutlayacaklarını söyledi.

Iraklıların önemli bölümü ABD güçlerinin ayrılmasını desteklese de bazı güvenlik yetkilileri ülkenin güvenlik sorumluluğunu tamamen devralmaya henüz hazır olmadığını savunuyor. Felluce’deki Sünni aşiret lideri Abdulrahman al-Zobaie, çekilmenin güvenlik boşluğu oluşturmasından endişe edildiğini dile getirdi.

ABD, Saddam Hüseyin’i devirmek amacıyla 2003’te Irak’ı işgal etmiş ve 2011 sonunda ülkeden çekilmişti. Amerikan birlikleri, IŞİD’e karşı Irak güçlerine destek vermek üzere üç yıldan kısa süre sonra yeniden Irak’a döndü; 2014-2017 arasındaki savaşta örgütün kontrolündeki geniş bölgelerin geri alınmasına katkı sağladı.

Çekilmenin, ABD’nin istihbarat, lojistik destek ve insansız hava aracı kabiliyetlerinin kaybedilmesi nedeniyle IŞİD’in uyuyan hücrelerini canlandırabileceği belirtiliyor. Kürt komutan Sirwan Barzani, çekilme duyurusunun ardından iki haftadan uzun süredir IŞİD hücrelerinde hareketlilik gözlemlediklerini ve bunun örgüt mensuplarının moralini yükselttiğini söyledi.

Irak güvenlik güçleri ayrıca, şüpheli bir IŞİD hücresinin çekilmeyle aynı dönemde intihar saldırıları hazırlığında olduğunu bildirdi. Kerkük’te görev yapan üst düzey güvenlik yetkilisi Albay Khalid al-Bayati, örgütün hâlâ güçlü olduğunu ve kanlı saldırılar düzenleyebildiğini göstermeye çalıştığını ifade etti.

İran, ABD’nin Irak’tan çekilmesini bölgedeki müttefik silahlı gruplardan oluşan “direniş ekseni” açısından bir zafer olarak görüyor. İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkan Yardımcısı Amir Hayat Moqaddam, Amerikan askerlerinin Irak’tan ve bölgeden ayrılmasının ardından ülkede kalıcı güvenliğin sağlanacağını savundu.