İngiltere’den Almanya’ya GCAP savaş uçağı daveti

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, Almanya’nın İngiltere, İtalya ve Japonya tarafından geliştirilen Global Combat Air Programme’a (GCAP) katılmasına açık olduklarını söyledi. Burnham, açıklamayı 8 Ekim 2026’da Berlin’de Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile düzenlediği ortak basın toplantısında yaptı.

Burnham, Londra’nın İtalya ve Japonya ile birlikte bu seçeneği önümüzdeki dönemde ilerletmek istediğini belirtti. Almanya’dan üst düzey bir yetkili ise açıklamayı bir karar veya ön karar değil, “ilk ve küçük bir adım” olarak nitelendirdi. Berlin’in GCAP’a katılım konusunda keşif amaçlı görüşmeler yürüttüğü Eylül 2026’da gündeme gelmişti.

GCAP’ta Almanya seçeneği

GCAP kapsamında, hizmete girişinin 2035’te olması hedeflenen altıncı nesil, düşük görünürlüklü bir savaş uçağı geliştiriliyor. Gayriresmî olarak Tempest adıyla anılan programın sanayi ayağında BAE Systems, Leonardo ve Mitsubishi Heavy Industries yer alıyor.

Program, katılımcıların farklı düzeylerde rol üstlenmesine imkân verecek şekilde tasarlandı. Kanada, temmuz ayında ilk gözlemci ülke olurken Suudi Arabistan da uzun süredir olası katılımcılar arasında gösteriliyor.

Almanya’nın programa katılımı, ülkenin artan savunma bütçesi ve İngiltere ile İtalya’yla Eurofighter Typhoon konusunda yürüttüğü iş birliği nedeniyle uygun görülüyor. Yeni bir ortak, savunma bütçesi üzerindeki baskı bulunan İngiltere açısından maliyet paylaşımı sağlayabilir. İtalya da daha önce aynı gerekçeyle yeni üyelerin katılımına açık olduğunu bildirmişti.

Japonya’nın ikna edilmesinin daha zor olabileceği değerlendiriliyor. Tokyo, Çin kaynaklı güvenlik tehdidi ve F-2 savaş uçaklarını 2030’ların ortasında emekliye ayırma planı nedeniyle 2035 hedefini korumaya odaklanıyor.

Royal United Services Institute araştırmacısı Linus Terhorst, Alman katılımının ek finansman ve ölçek ekonomisi sağlayabileceğini söyledi. Terhorst, Berlin’in geniş bir tasarım rolü, kendi kabiliyet gereksinimleri ve Alman sanayisi için yüksek iş payı talep etmesi durumunda programın aksayabileceği uyarısında bulundu.

İngiltere-Almanya savunma gündemi

Burnham ve Merz, hibrit tehditlerle mücadele için yeni bir ortaklık da başlattı ve Kensington Anlaşması’nı onayladı. Temmuz 2025’te imzalanan anlaşma; savunma, güvenlik, bilim, teknoloji ve ekonomik büyüme alanlarında iş birliğini kapsıyor.

Burnham, iki ülkenin demokratik süreçlere müdahale de dâhil olmak üzere hibrit saldırılarla düzenli biçimde karşılaştığını ve bu tehditlere birlikte karşı koymanın anlamlı olduğunu ifade etti. Ziyaret, İngiltere’nin Eylül 2026’da Almanya’nın Ukrayna’ya ikmal sağlanan Leipzig Havalimanı’na yönelik bir insansız hava aracı saldırısı nedeniyle üst düzey bir Rus diplomatı çağırmasının ardından gerçekleşti.

İngiltere Başbakanı ayrıca yıl sonuna doğru yapılması beklenen Birleşik Krallık-Avrupa Birliği zirvesi öncesinde AB ile daha yakın iş birliğine bağlılığını vurguladı. Merz ise Almanya’nın İngiltere’yi birliğe yakınlaştırmak için elinden geleni yapacağını söyledi.

FCAS’ın ardından yeni arayış

Almanya, Fransız-Alman Future Combat Air System (FCAS) programının insanlı savaş uçağı ayağının Haziran 2026’da çökmesinin ardından yeni bir seçenek arıyor. Angela Merkel ve Emmanuel Macron, Avrupa’nın önde gelen altıncı nesil savaş uçağı programı olarak 2017’de başlattıkları FCAS’a daha sonra İspanya’yı da ortak olarak dahil etmişti.

Yaklaşık 115 milyar dolar, yani yaklaşık 100 milyar avro olarak tahmin edilen program, Airbus ile Dassault Aviation arasındaki iş paylaşımı anlaşmazlığı nedeniyle durdu. Fransa, eşit ortaklık yerine ana yüklenici rolünü talep eden Dassault Aviation’ı desteklerken Almanya Airbus tarafından temsil edildi.

İki ülkenin ihtiyaçları da farklılık gösteriyordu. Fransa nükleer silah taşıyabilen ve uçak gemilerinde görev yapabilen bir uçak isterken Almanya’nın bu gereksinimleri bulunmuyordu. Arabuluculuk girişiminin nisanda sonuçsuz kalmasının ardından Merz, 6 Haziran’da Emmanuel Macron’a ortak savaş uçağı geliştirmeyeceklerini bildirdi.

Almanya ve Fransa, uçakları, insansız hava araçlarını ve uyduları birbirine bağlayan FCAS muharebe bulutunu ortak geliştirmeyi sürdürüyor. Dassault Aviation Fransa’nın yeni savaş uçağı üzerinde tek başına çalışırken Airbus’ın ayrı bir Alman programına liderlik etmesi bekleniyor. Her iki uçağın da 2040’ların başında hizmete girmesi planlanıyor.