Avustralya’daki bir F-35A Lightning II’ye ait kokpit kanopisi ile silah bölmesi kapağı, olası onarım veya imha işlemi için ABD’ye gönderildiği sırada Hong Kong üzerinden Çin’in kontrolüne geçti. Radar emici malzemeyle kaplı parçaların sevkiyatı, mayıs ayının sonlarında Avustralya’dan ABD’ye yapılacaktı.
Sevkiyatın Güney Kore ve Tayvan üzerinden San Francisco’ya ulaştırılması planlanıyordu. Gecikmenin ardından UPS rotayı Hong Kong’u içerecek şekilde değiştirdi ve parçalar daha sonra Çinli yetkililerin eline geçti.
Olayın, nakliye şirketi DSV tarafından ABD’nin Uluslararası Silah Ticareti Yönetmelikleri (ITAR) kapsamındaki kısıtlamalara ilişkin gönderilen uyarı e-postasının UPS çalışanı tarafından işleme alınmamasıyla bağlantılı olduğu bildirildi. E-postanın, sevkiyattan sorumlu çalışanın kullandığı sistemden farklı bir bilişim sistemine ulaşmış olabileceği belirtildi.
ABD’de soruşturma başlatıldı
Eylül 2026’da kamuoyuna yansıyan olayın ardından Pentagon ve ABD Dışişleri Bakanlığı inceleme başlattı. ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler ve Silahlı Hizmetler komitelerinin personeli, 29 Eylül 2026’da Pentagon yetkilileri tarafından bilgilendirildi.
Pentagon, parçaları kullanılamaz durumda olarak nitelendirdi. F-35 Müşterek Program Ofisi ise parçaların geri alınması ve benzer bir olayın tekrarlanmaması için ABD makamları ve sanayi ortaklarıyla çalıştığını açıkladı.
F-35’in üreticisi ve küresel yedek parça ağının ana yüklenicisi Lockheed Martin, lojistik ortaklarıyla denetimi güçlendirmek için iş birliği yaptığını bildirdi. Şirket, ilgili lojistik ortağın ayrıntılarını paylaşamayacağını, ancak önleyici tedbirlerin geliştirilmesi ve uygulanmasına destek verdiğini açıkladı.
Denetim raporlarında tedarik zinciri açıkları
Olay, F-35 programındaki yedek parçaların takibine ilişkin daha önce tespit edilen sorunların bulunduğu bir dönemde yaşandı. Haziran 2026’da yayımlanan bir ABD Sayıştayı (GAO) raporu, Savunma Bakanlığı’nın savaş uçağının tedarik zincirinden geçen parçaları hâlâ tam olarak takip edemediğini ortaya koydu.
Raporda envanter kayıtlarında yedek parçaların sayısı ve konumuna ilişkin eksik bilgiler bulunduğu belirtildi. Ayrıca yüklenici prosedürlerinin, hükümete ait mülkün bazı durumlarda yetkilendirme öncesinde veya yetkilendirme olmadan dağıtılmasına izin verdiği aktarıldı.
GAO, Mayıs 2023’te yayımladığı önceki incelemede, bir F-35 ana yüklenicisinin Mayıs 2018’den bu yana değeri 85 milyon doların üzerinde olan 1 milyondan fazla yedek parçanın kaybını kayda geçirdiğini bildirmişti. F-35 Müşterek Program Ofisi bu kayıpların yüzde 2’sinden daha azını incelemişti. Aynı incelemede, imha talimatı bekleyen 19 binden fazla yedek parça bulunduğu ve bazı parçaların beş yıla kadar beklediği tespit edilmişti.
Eylül 2026 itibarıyla GAO’nun izleme, kayıpların yönetimi ve fazla, kullanımdan kaldırılmış ya da kullanılamaz durumdaki parçaların işlemlerine ilişkin tavsiyeleri tamamen uygulanmamıştı.
Avustralya parçaların hassas olmadığını belirtti
Avustralya, 72 F-35A uçağı işletiyor ve sevkiyatın yön değiştirmesinin kamuoyuna açıklanmasından bu yana ABD makamlarının soruşturmasına destek veriyor. Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles, 22 Eylül 2026’da RAAF Base Edinburgh’da yaptığı açıklamada, Canberra’nın sevkiyat sürecini incelediğini ancak kapsamlı soruşturma sorumluluğunun ABD ve Lockheed Martin’e ait olduğunu söyledi.
Marles, parçaların hassas ekipman veya hassas parçalar olmadığını belirterek bu nedenle rahatlık duyulduğunu ifade etti. Avustralya Savunma Sanayii Bakanı Pat Conroy ise 23 Eylül 2026’da olayda casusluk ihtimali bulunup bulunmadığı sorusuna, F-35 tedarik zinciri boyunca devam eden soruşturmalar nedeniyle ayrıntıya girmeyeceğini söyledi.
Bu Konularda Daha Fazla Haber
Haber akışını destekleyen ilgili içerik bağlantıları aşağıda listelenmiştir.
