CBP’nin P-3 AEW Uçağı Son Görevini Tamamladı

ABD Gümrük ve Sınır Koruma (CBP), P-3 Orion’un havadan erken ihbar ve kontrol (AEW) yapılandırmasındaki son uçağını 30 Eylül 2026’da emekliye ayırdı. Uçak, Florida eyaletindeki Jacksonville kentinde bulunan National Air Security Operations Center Jacksonville’den (NASOC Jacksonville) gerçekleştirdiği son uçuşun ardından hizmet dışı kaldı.

Üst bölümündeki döner radar kubbesiyle kolayca tanınan P-3 AEW, CBP’nin bu varyantı kullanan tek operatör olmasıyla öne çıkıyordu. CBP ayrıca P-3 filosunda, daha geleneksel deniz gözetleme görevleri için yapılandırılmış Long Range Tracker (LRT) uçaklarını da işletiyor. LRT uçaklarının geleceğine ilişkin planlar ise henüz netlik kazanmış değil.

CBP, Jacksonville merkezli P-3 AEW filosunun ABD’nin dış sınır güvenliğinde önemli bir rol üstlendiğini açıkladı. Uçaklar; Karayipler, Meksika Körfezi ile Orta ve Güney Amerika’nın transit bölgelerinde geniş alan gözetleme gerçekleştirdi, tehditlerin ABD’ye ulaşmadan tespit edilmesine ve izlenmesine katkı sağladı.

Resmî CBP verilerine göre P-3 AEW filosu en yüksek seviyesinde sekiz uçaktan oluşuyordu. ABD Gümrük Servisi, P-3 AEW uçaklarını 1980’lerin sonlarında kullanmaya başladı. Uçaklar, ikinci el deniz karakol P-3’lerinden dönüştürüldü; ilk örnek, daha önce Avustralya Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından P-3B olarak işletilmişti. Filoda eski ABD Donanması P-3 uçaklarından dönüştürülen örnekler de yer aldı.

İlk üç P-3 AEW, erken üretim E-2C Hawkeye uçaklarında da kullanılan AN/APS-138 radarını taşıyordu. 1990’lardan itibaren filoya daha yeni AN/APS-145 radarlarıyla donatılmış uçaklar katıldı ve ilk AEW uçakları da zaman içinde bu radarlarla yenilendi.

P-3 AEW uçaklarında radar tarafından tespit edilen hedeflerin daha yakından incelenmesini sağlayan elektro-optik ve kızılötesi (EO/IR) sensör kuleleri bulunuyordu. CBP, AEW uçaklarını LRT varyantlarıyla birlikte kullanarak radar, görüntüleme ve haberleşme kabiliyetlerini aynı görevde birleştirdi.

LRT uçaklarında EO/IR sensör kulelerinin yanı sıra AN/APG-66 ve SeaVue radarları bulunuyor. P-3 filosunda görev süresi boyunca VHF ve UHF telsizleri ile uydu haberleşme bağlantıları da kullanıldı; uçakların kokpitleri 2000’li yılların başından itibaren cam kokpit sistemleriyle güncellendi.

P-3 AEW uçakları ağırlıklı olarak uyuşturucuyla mücadele operasyonlarında görev yaptı. Bununla birlikte radar ve komuta-kontrol yetenekleri, afet yardımı ve insani yardım faaliyetlerinde de kullanıldı. Uçaklar, 2017’de Harvey Kasırgası sonrasında Teksas’taki yardım çalışmalarında hava trafiğinin koordinasyonuna destek verdi.

CBP’nin P-3 filosu, yaşlanan uçakların işletme ve bakımının zorlaşması nedeniyle 2010’lu yıllarda hizmet ömrü uzatma programından geçirildi. Program kapsamında uçaklara yeni kanat ve kuyruk takımları monte edildi ve gövdeler ayrıntılı inceleme için tamamen söküldü.

P-3 ailesi, ABD’de son yıllarda giderek küçülen bir kullanıcı grubuna sahip. ABD Donanması, Orion’u deniz karakol görevi için tamamen hizmetten çıkardı ve EP-3 istihbarat toplama uçaklarını da filosundan çekti. Donanmanın araştırma, geliştirme ve test faaliyetleri için tuttuğu sınırlı sayıdaki P-3 uçağı da artan idame zorluklarıyla karşı karşıya bulunuyor.