IATA'dan Motor Bakım Krizi Uyarısı! 648 Uçak Yerde, Darboğaz Büyüyor

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), yeni nesil dar gövdeli uçak motorlarının bakım süreçlerinde yaşanan darboğazların küresel havacılık sektörünü ciddi şekilde etkilediğini açıkladı. Kuruluş, yayımladığı raporda yüzlerce uçağın yedek motor ve parça beklediğini belirterek sektör için acil yapısal reform çağrısında bulundu.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), danışmanlık şirketi Emerton ile hazırladığı “Single Aisle Aircraft Engines MRO: Strategic Levers to Address Supply Chain Challenges” başlıklı araştırmayı yayımladı. Rapor, CFM LEAP ve Pratt & Whitney Geared Turbofan (GTF) motorlarında yaşanan bakım, onarım ve revizyon (MRO) süreçlerindeki darboğazların havayolu operasyonlarını giderek daha fazla zorladığını ortaya koydu. Çalışmaya göre dayanıklılık sorunları, yedek parça eksikliği, yedek motor yetersizliği ve bakım hizmetlerine erişimde yaşanan sıkıntılar operasyonel maliyetleri artırırken uçakların yerde kalma sürelerini de uzatıyor.

Motor Bakım Krizi Havayollarını Zorluyor

Rapora göre yeni nesil motorlarda yaşanan bakım sorunları nedeniyle motorların kanatta kalma süreleri azalırken, bakım atölyelerine gönderilme sıklığı önemli ölçüde artıyor.

Bu durum, havayollarının bakım planlamasını daha karmaşık hale getirirken, filo kullanım verimliliğini ve operasyonel sürekliliği de olumsuz etkiliyor.

648 Pratt & Whitney GTF Motorlu Uçak Yerde Bekliyor

IATA raporunda özellikle Pratt & Whitney GTF motorlarında yaşanan sorunların ulaştığı boyuta dikkat çekildi.

Mart 2025 itibarıyla motor bakımı, yedek motor veya kritik parça bekleyen uçak sayısının 648’e ulaştığı belirtildi. Bu sayı, dünya genelindeki GTF motorlu filonun yaklaşık yüzde 28’ini oluşturuyor.

Bakım krizinden etkilenen havayolları;

Eski uçakları filolarında daha uzun süre tutuyor,
Uçak kira sözleşmelerini uzatıyor,
İlave uçak kiralama yoluna gidiyor,
Uçuş kapasitesini yeniden planlamak zorunda kalıyor.

Yeni Teslimatlar Bakım Talebini Daha da Artıracak

Rapora göre önümüzdeki yıllarda teslim edilecek yeni nesil dar gövdeli uçak motorları bakım sistemleri üzerindeki baskıyı daha da artıracak.

2024 yılında teslim edilen yaklaşık 2.000 yeni nesil motorun;

800’ü Pratt & Whitney GTF, 1.200’ü CFM LEAP motorlarından oluştu.

2030-2040 döneminde ise yıllık motor teslimatlarının yaklaşık 3.700 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bunun yaklaşık 2.500’ünün LEAP, 1.200’ünün ise GTF motorlarından oluşacağı öngörülüyor.

Bakım Atölyelerine Gönderilen Motor Sayısı Katlanacak

IATA’nın projeksiyonlarına göre bakım ihtiyacı önümüzdeki 15 yılda dramatik biçimde artacak.

CFM LEAP motorları için yıllık bakım ziyaretlerinin 2025’te 600-800 seviyesinden 2040’ta 5.000’in üzerine çıkması bekleniyor.

Pratt & Whitney GTF motorlarında ise yıllık bakım ziyaretlerinin yaklaşık 1.000’den 2.000’in üzerine yükselmesi öngörülüyor.

Willie Walsh: “Kapasite Artışı Tek Başına Çözüm Değil”

IATA Genel Direktörü Willie Walsh, bakım darboğazlarının yalnızca kapasite artırılarak çözülemeyeceğini belirtti.

Walsh, havayollarının daha fazla yedek parçaya erişim, daha fazla onaylı onarım seçeneği, bakım altyapısına adil erişim ve satış sonrası pazarda daha güçlü rekabet ihtiyacı bulunduğunu ifade etti.

Yeni nesil filolar büyüdükçe mevcut darboğazların daha da ağırlaşabileceğini vurgulayan Walsh, sektör genelinde koordineli adımlar atılması gerektiğini söyledi.

IATA’dan Motor Bakım Krizine Dört Kritik Çözüm Önerisi

Raporda mevcut darboğazların azaltılması için uygulanabilecek temel çözüm başlıkları da sıralandı.

Yedek Parça Üretimi ve Onarımlar Hızlandırılmalı

IATA;

Kritik parçaların lisanslı üretiminin artırılmasını,
Onarım yöntemlerinin daha hızlı onaylanmasını,

Kullanılabilir motor parçalarının geri kazanımının yaygınlaştırılmasını öneriyor.

Bağımsız MRO Kuruluşlarına Daha Fazla Erişim Sağlanmalı

Raporda, bağımsız bakım kuruluşlarının pazara girişini zorlaştıran uygulamaların kaldırılması gerektiği vurgulanıyor.

Yedek parça, teknik veri ve bakım ekipmanlarına adil erişimin sektörün sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıdığı belirtiliyor.

Uzun Vadeli Yedek Parça Garantisi Önerildi

Yeni uçak ve motor alım sözleşmelerinde uzun vadeli yedek parça tedariki ile öngörülebilir fiyatlandırmayı güvence altına alan hükümlerin yer alması gerektiği ifade ediliyor.

Satış Sonrası Hizmetlerde Rekabet Artmalı

IATA, motor ve komponent üreticilerine daha şeffaf ve rekabetçi satış sonrası hizmet modeli oluşturma çağrısı yaptı.

Sertifikalı alternatif parçaların ve bağımsız onarım çözümlerinin desteklenmesinin bakım krizinin hafifletilmesinde önemli rol oynayacağı belirtildi.

“Daha Şeffaf ve Rekabetçi Bir Sistem Şart”

Willie Walsh, mevcut sorunların yalnızca kısa vadeli çözümlerle giderilemeyeceğini belirterek, motor üreticilerinin satış sonrası hizmet modellerini yeniden değerlendirmesi gerektiğini söyledi.

Walsh, amaçlarının motorları daha kısa sürede yeniden hizmete döndürmek, önlenebilir operasyonel aksaklıkları azaltmak ve hızla büyüyen küresel filoların ihtiyaç duyacağı bakım kapasitesini bugünden oluşturmak olduğunu vurguladı.