ABD yönetimi, Çinli havayolu şirketlerinin Rusya hava sahası üzerinden ABD’ye ve ABD’den uçuş gerçekleştirmesini yasaklamayı önerdi. Washington, bu uygulamanın Amerikan havayollarını rekabet açısından dezavantajlı konuma düşürdüğünü belirtti.
Bu adım, Pekin’in geçtiğimiz günlerde ABD sanayileri için kritik öneme sahip nadir toprak elementlerinin ihracatına yönelik kontrolleri sıkılaştırmasının hemen ardından geldi. Uzmanlara göre, karar dünyanın iki büyük ekonomisi arasındaki ticaret savaşını daha da tırmandırabilir.
“Adil Olmayan Rekabet” Vurgusu
ABD Ulaştırma Bakanlığı, Perşembe günü yaptığı açıklamada, Çinli havayolu şirketlerinin Rus hava sahasını kullanmaya devam etmesinin “adil olmayan rekabet koşulları” oluşturduğunu bildirdi.
Açıklamada, “Mevcut durum, ABD hava taşıyıcıları üzerinde önemli olumsuz rekabet etkilerine yol açmaktadır.” ifadeleri yer aldı.
Bakanlık, önerilen kısıtlamaların yalnızca yolcu taşımacılığı için geçerli olacağını, kargo uçuşlarının bu kapsam dışında tutulduğunu da açıkladı.
Rusya-Ukrayna Savaşı Sonrası Hava Sahası Krizi
Rusya, ABD’nin Mart 2022’de Ukrayna işgali sonrası Rus uçaklarının ABD hava sahasına girişini yasaklamasına misilleme olarak, Amerikan ve diğer Batılı taşıyıcıların kendi hava sahasını kullanmasını yasaklamıştı.
Ancak Çinli havayolları bu yasaktan muaf tutuldu. Bu durum, daha kısa uçuş süreleri, daha az yakıt tüketimi ve düşük maliyet avantajı sağlayarak, Çinli şirketlerin uluslararası rotalarda pazar paylarını artırmasına neden oldu.
Etkilenecek Şirketler ve Çin’den İlk Tepki
Kararın, Air China (601111.SS), China Eastern (600115.SS), China Southern (600029.SS) ve Xiamen Airlines gibi taşıyıcıları etkilemesi bekleniyor.
Hong Kong merkezli Cathay Pacific (0293.HK) ise kapsam dışında bırakıldı.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Washington’un bu adımına tepki göstererek, kısıtlamaların “kişiler arası temasları ve sivil havacılığın gelişimini olumsuz etkilediğini” söyledi.
Flightradar24 verilerine göre, New York’tan Hong Kong’a uçan Cathay Pacific uçakları hâlen Rus hava sahasını kullanmaya devam ediyor.
Hisselerde Düşüş ve Havayolu Krizi
Çin anakarasında işlem gören üç büyük havayolu şirketinin hisseleri, kararın ardından Cuma günü düşüş yaşadı.
En büyük düşüşü %1,3 ile China Southern yaşarken, Air China %1,26 ve China Eastern %0,95 oranında değer kaybetti.
Üç devlet destekli havayolu şirketi, COVID-19 salgınından bu yana art arda beş yıldır zarar açıklıyor.
Boeing ve Ticaret Gerilimi
Gerginlik sadece hava sahasıyla sınırlı değil. ABD’li uçak üreticisi Boeing (BA.N), ABD-Çin ticaret gerilimi nedeniyle duraksayan satışlarını yeniden başlatmak için Çin’e 500’e kadar jet satışı konusunda görüşmeler yürütüyor.
Ancak mevcut politik ortam, bu anlaşmaların ilerlemesini zorlaştırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in, Ekim ayı sonunda Güney Kore’de yüz yüze görüşmesi bekleniyor. Görüşmenin, havacılık ve ticaret ilişkilerinde yeni bir yön belirleyip belirlemeyeceği merak ediliyor.
Uçuş Kotaları ve Pandemi Sonrası Durum
ABD Ulaştırma Bakanlığı, Çinli taşıyıcılara öneriye ilişkin iki gün içinde yanıt verme süresi tanıdı. Nihai kararın Kasım ayında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Bakanlık, geçtiğimiz yıl Çinli yolcu havayollarının haftalık ABD seferlerini 50’ye çıkarmasına izin vermiş, ancak Amerikan sendikalarının baskısı üzerine daha fazla artışa onay vermemişti.
COVID-19 öncesinde iki ülke arasında haftalık 150’den fazla gidiş-dönüş uçuşu bulunuyordu.
Bazı ABD havayolları ise Rus hava sahası kullanımı yasağı nedeniyle Doğu Yakası’ndan Çin’e doğrudan uçuşların ekonomik açıdan sürdürülemez hale geldiğini belirtiyor.
Artan uçuş süresi nedeniyle bazı firmalar koltuk kapasitesini düşürmek ve kargo yükünü azaltmak zorunda kalıyor.
Airport Gündem X-Twitter hesabını takip edebilirsiniz. Takip Et
