Yapay zekâ savaş alanında daha fazla yetki kazanıyor. İngiltere'nin yeni kararı dünya gündeminde.

Birleşik Krallık, 5 milyar sterlinden fazla bütçeyle açıkladığı yeni Savunma Yatırım Planı kapsamında otonom silah sistemlerinde önemli bir politika değişikliğine gidiyor. Yeni yaklaşım, bazı insansız hava araçlarının belirli senaryolarda her saldırı için ayrı insan onayı almadan hedef belirleme ve silah kullanma yeteneğine sahip olmasının önünü açıyor.

Birleşik Krallık, Otonom İHA Dönemini Başlatıyor

Birleşik Krallık hükümeti, 30 Haziran 2026’da duyurduğu Savunma Yatırım Planı ile askeri teknolojilerde yeni bir dönemin kapısını araladı. Plan kapsamında insansız hava araçları (İHA) ve otonom sistemlere 5 milyar sterlinden fazla yatırım yapılacak. En dikkat çeken değişiklik ise gelecekte geliştirilecek bazı silah sistemlerinin, belirli operasyon senaryolarında her hedef için ayrı insan onayı almadan hedef belirleme ve ateş etme süreçlerini yönetebilecek şekilde tasarlanacak olması oldu.

5 Milyar Sterlinlik Savunma Yatırımı Otonom Sistemlere Ayrıldı

Başbakan Keir Starmer tarafından açıklanan yatırım planı, kara, hava ve deniz kuvvetlerinde otonom teknolojilerin kullanımını önemli ölçüde artırmayı hedefliyor.

Plan kapsamında öne çıkan projeler şunlar oldu:

• Project NYX: İngiliz Ordusu’nun 2030 yılına kadar modernize edilmiş Apache taarruz helikopterleriyle birlikte görev yapacak 24 adede kadar silahlı otonom İHA’yı envantere katması planlanıyor.
• Storm Shroud: Kraliyet Hava Kuvvetleri için geliştirilen insansız elektronik harp platformunun 2026 yılı bitmeden hizmete girmesi hedefleniyor.
• Collaborative Combat Aircraft: Pilotlu savaş uçaklarıyla birlikte görev yapacak “sadık kanat arkadaşı” (Loyal Wingman) konseptindeki otonom hava araçlarının geliştirilmesi amaçlanıyor.

Kritik Değişiklik İnsan Onay Sürecinde Yaşanacak

Yeni savunma yaklaşımında görev planlaması ve angajman kuralları yine insanlar tarafından belirlenecek.

Ancak operasyon başladıktan sonra bazı görev senaryolarında yapay zekâ destekli sistemler; uçuş yönetimi, sensör kullanımı, hedef değerlendirmesi ve silah kullanımına ilişkin kararları her bir eylem için yeniden insan onayı almadan gerçekleştirebilecek.

Bu yaklaşım, Birleşik Krallık’ın bugüne kadar benimsediği insan merkezli silah kullanım anlayışında önemli bir değişiklik olarak değerlendiriliyor.

Savunma Bakanlığı Kararı Neden Gerekli Görüyor?

Yeni politikanın savunucuları, modern savaş alanında karar verme süresinin kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor.

Özellikle Ukrayna’daki savaşta yoğun elektronik karıştırma, haberleşme kesintileri ve saniyeler içinde değişen hedeflerin, sürekli merkezden onay bekleyen sistemlerin etkinliğini azalttığı ifade ediliyor.

Bu görüşe göre otonom sistemler, yalnızca operasyonel hız kazandırmakla kalmayacak, aynı zamanda haberleşmenin kesildiği ortamlarda görevlerini sürdürebilecek.

Yapay Zekâ Karar Verecek, Kuralları İnsan Belirleyecek

Planı destekleyen çevreler, ölümcül güç kullanımına ilişkin angajman kurallarının yine insanlar tarafından belirleneceğini vurguluyor.

Otonom sistemlerin yalnızca önceden tanımlanmış görev sınırları içerisinde hareket edeceği ve yapay zekânın bu çerçevede karar vereceği belirtiliyor.

Etik Tartışmalar Yeniden Gündemde

Yeni yaklaşım, uluslararası alanda etik tartışmaları da yeniden alevlendirdi.

Silahsızlanma ve insan hakları alanında faaliyet gösteren kuruluşlar, yaşam ve ölüm kararlarının algoritmalara bırakılmasının hesap verebilirliği zayıflatabileceğini savunuyor.

Eleştirilerde özellikle hedef tespitinde yaşanabilecek olası hataların siviller açısından ciddi risk oluşturabileceği ifade edilirken, ölümcül otonom silah sistemlerinde “anlamlı insan kontrolünü” zorunlu kılacak uluslararası bağlayıcı düzenlemeler çağrısı yinelendi.

Birleşik Krallık ise mevcut uluslararası silahlı çatışma hukukunun bu sistemler için yeterli hukuki çerçeveyi sunduğunu belirterek yeni bir uluslararası anlaşmaya destek vermiyor.

İngiltere Geleceğin Savaş Konseptine Yatırım Yapıyor

Savunma uzmanlarına göre yeni yatırım planı yalnızca yeni platformların geliştirilmesini değil, geleceğin savaş konseptine yönelik stratejik bir dönüşümü de temsil ediyor.

Birleşik Krallık, gelecekte çatışmaların daha düşük maliyetli, yüksek sayıda ve giderek daha bağımsız hareket eden insansız sistemlerle yürütüleceği değerlendirmesi doğrultusunda savunma altyapısını yeniden şekillendiriyor.

Bugün kullanılan Reaper İHA’larında silah kullanımına ilişkin nihai karar hâlen uzaktaki yer kontrol istasyonundaki operatör tarafından veriliyor. Yeni nesil sistemlerin ise belirli operasyonlarda bu süreci insan müdahalesi olmadan gerçekleştirebilmesi, İngiliz savunma doktrininde tarihi bir değişimin habercisi olarak görülüyor.